Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

Чыҥдый ӱредӱзин билгир тузаланза…

10.04.2018

В. К. Плакастыҥ адыла адалган республикан гимназияда кандык айдыҥ 2-чи кӱнинде јаҥжыкканы аайынча ада-энелердиҥ јууны ӧткӧн.

Jуунга эки јӱстеҥ ажыра ада-эне келип, балдарыныҥ ӱредӱзиниҥ тӧс сурактарын, онойдо ок государстволык итоговый аттестацияны једимдӱ, табыштырарга тузалу, јарамыкту јаҥы эп-аргаларды элбеде шӱӱжип, чокымдап, аайы-бажын бойлорына јартап алдылар.
Ресгимназияныҥ једимдери, амадулары јанынаҥ оныҥ директоры Людмила Манатова элбеде айтты. Туура салбас јӱрӱмдик учурлу сурактар аайынча тӧзӧмӧлдӱ, толо јартамалды ресгимназияныҥ ӱредӱчилери ада-энелерле ачык-јарык айалгада ӧткӧн туштажуда айдып бердилер.

Онойдо ок јуунныҥ туружаачыларын таланыҥ ӱредӱ ле билим аайынча министриниҥ ордынчызы Ольга Муклаева уткыды. Ол бойыныҥ куучын-эрмегинде ресгимназияда балдарды ӱредер ле таскадар иш бирлик, кӧнӱ ууламјылу болгонын, бу иштиҥ чыҥдый ла быжу белетелгенин аҥылап айтты. Оныҥ темдектегениле, ресгимназияныҥ ӱредӱчилериниҥ, онойдо ок ӱренчиктериниҥ једимдери мында олорго ичкери ӧзӧргӧ лӧ јайаандык аргаларын толо кеминде ачарга бастырајандай јарамыкту айалга тӧзӧлгӧн. О. Муклаева ада-энелерге балдарына анчада ла экзамендерге белетенер ӧйдӧ сӱрекей каруулу ла ајарыҥкай болзын деп аҥылу ајару этти: «ЕГЭ бистиҥ балдарыска ак-чек, чокым ла чындык билгирлер аларына, онойдо ок ороонныҥ кӱӱнзеген, амадаган вузтарына кирерге ачык эжик, јол, арга берет. Бис, ада-энелер, олорго болужар учурлу. Jакшынак, јарамыкту, токыналу айалганы тӧзӧӧри, балдарга бойыныҥ аргаларына, билгирине алаҥзу јогынаҥ бӱдерине ижемјини, бӱдӱмјини бис берер учурлу деген тӧс ээжини ундыбайлы». Ада-энелер ле ӱредӱчилер ортодо колбулары, бой-бойлорын оҥдоп, текши тилди табары база учурлу болгоны јанынаҥ айтты.

Министрдиҥ ордынчызы ресгимназияны школдордыҥ талалар ортодо ӧткӧн «Эҥ артык ашкана» деген кӧрӱ-маргаанында једимдӱ турушканыла уткып, олорго Кӱндӱлӱ грамотаны ла 50 муҥ салковойдыҥ сертификадын, онойдо ок јайаандык ачылталардыҥ ла баштанулардыҥ «Леонардо» деген бастрароссиялык кӧрӱ-маргаандарда јаш јайалталарды јӧмӧп, таскадып јаткан једимдӱ ижи учун Быйанду самараны Людмила Манатовага табыштырды.

2017-2018 ӱредӱлӱ јылда гимназияныҥ ӱренчиктериниҥ билгириниҥ чыҥдыйын шиҥдеери керегинде јетирӱле директордыҥ ӱредӱ ле таскамал иш аайынча ордынчызы Ольга Ляшко таныштырды. Калганчы јылдарда балдардыҥ ӱредӱзиниҥ чыҥдыйына јаан ајару эдилет. Бу иш ороонныҥ, республиканыҥ школдорында канайда ӧдӱп турганына јилбӱ јаан. Ӧткӱрилип турган шиҥжӱлӱ иштиҥ аҥылузы — ӱредӱлик ээжи-стандарттарга ууламјылалганы. Шиҥжӱлӱ иштиҥ бӱдӱмдери лицейлерде, гимназияларда, школдордо башка-башка деп, Ольга Такшановна чокымдады.

Азый школдордо балдардыҥ билгирлери контрольный иштер ажыра кӧрӱлип баалалган болзо, эмдиги ӧйдӧ оныҥ бӱдӱмдери јаҥыртылган, кубултылган. Ыраак јурттардагы балдардыҥ ӱредӱзиниҥ, билгириниҥ чыҥдыйына јаан ајару салары јанынаҥ база јартады. Балдардыҥ ӱредӱзи озо ло баштап олимпиадаларда турушканынаҥ камаанду. Школдо, аймак, республика, бастырароссиялык кеминде ӧдӱп турган олимпиадаларда, кӧрӱ-маргаандарда турушканы тузалу. Бала алган билгирлерин јӱрӱмде тузаланып билерине кичӱ класстардаҥ ала таскаары, ӱренери сӱреен керектӱ. Онойдо ок јайаандык јайалтазын толо, элбеде ачарга, чечерге башка-башка кӧрӱлерде, маргаандарда эрчимдӱ туружар. Ӱредӱчиниҥ, ада-энениҥ јӧмӧлтӧ-болужыла бала ичкери јӱрӱминде турумкай, каруулу болорына ӱренер, таскаар. Билгири, билери чыҥдый болзо, јӱрӱмде билгир тузаланза, ӧзӧктӱ, ийделӱ улус болор деп, О. Ляшко јетирӱзинде чокымдады.

Ада-энелердиҥ јуунында гимназияда ӱренип турган балдарга јакшы, чыҥдый, тӧзӧмӧлдӱ ӱренерине, онойдо ок ОГЭ-ни, ЕГЭ-ни табыштырарына јилбиркедери, кӱӱн-санаазын кӧдӱрери јанынаҥ јетирӱле ӱредӱчи-психолог Надежда Балабаева таныштырды. Балдардыҥ бойыныҥ јилбӱлерин, амадузын, ичкери ӧзӱмин, ижемјизин јӧмӧп болужар. Jедимдериле кожо оморкоор, једикпестериниҥ шылтагына, аайы-бажына ӧмӧ-јӧмӧ чыгар.

Jуунда ӱренчиктердиҥ бойыныҥ ичкери ӧзӧрине, јайаандык аргаларын, јайалтазын, ич-телекейиниҥ байлыгын чечерге болужары, онойдо ок балага јӱрӱмдеги јолын јастырбай таап, кӧнӱ барарга билениҥ, ада-энениҥ болужы керегинде сурактар аайынча база јетирӱлер болды. Ада-энелерга Алевтина Кокпоева, Оксана Куйрукова, Эльвира Тюрюкова тузалу јартамалдар этти.
Бу кӱнде В. К. Плакастыҥ адыла адалган ресгимназияда Ачык эжиктиҥ кӱни ӧткӧн. Гимназияныҥ бойында, интернатта балдардыҥ јайаан иштериниҥ, кайралдарыныҥ сӱреен солун кӧрӱлери тургузылды. Ада-энелерге балдарыныҥ једимдериле, јеҥӱлериле таныжарга оморкодулу, сӱӱнчилӱ ине. Онойдо ок башка-башка класстарда ачык уроктор, ада-энелердиҥ јуундары, ӱредӱчилердиҥ соведи ӧтти.

К. ПИЯНТИНОВА

ТОП

Конституция Российской Федерации

Принята всенародным голосованием 12 декабря 1993 года Конституция Российской Федерации с изменениями, одобренными в ходе общероссийского голосования 1 июля 2020 года

Олег Хорохордин. Алтай Республиканыҥ бажында — бир јыл

       Олег Хорохордин Алтай Республиканы туй ла бир јылдыҥ туркунына башкарып јат. Бу кыска ӧйгӧ тергееде ондор тоолу школдор, балдардыҥ садиктери, фельдшерско-акушерский пункттар, јолдор ло кӱрлер чыныкталып тудулган. Башчы келер ӧйгӧ оноҥ до кӧп иштер темдектеп алган.

«Эҥ баштапкы болуп Гуркин артар…»

«Jаҥы jурукчылар чыгар, оны (кеендик-санатты) европей кемине кӧдӱрер, jе бу jолдо эҥ баштапкы болуп Г. И. Гуркин артар…»—деп, 1907 jылда Григорий Ивановичтиҥ Томск калада ӧткӧн таҥынаҥ баштапкы кӧрӱзи керегинде  Петербургтыҥ критиги М. Далькевич бичиген. Оноҥ бери  чактаҥ ажыра ӧй ӧтти.