Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

«Бу кӱрешчи Алтай Республикадаҥ…»

21.08.2018

Куран айдыҥ 6-11 кӱндеринде Москваныҥ кыйузында турган Одинцово калада грек-рим кӱрешле Россияныҥ чемпионады ӧткӧн. Бу чемпионатта Алтай Республикадаҥ беш кӱрешчи турушкан. Олордыҥ ортозынаҥ бир кижи ӱчинчи јерге чыгып, кӱлер медальла кайралдаткан. Маргаандар керегинде Алтай Республиканыҥ јуунты командаларын белетеер тӧс јердиҥ грек-рим рим кӱреш аайынча бӧлӱгиниҥ баш тазыктыраачызы, ороонныҥ чемпионадыныҥ кӱлер јеҥӱчилин белетеген спортчыныҥ таскадаачызы Геннадий Бачимов куучындайт.

— Алтай Республиканыҥ јуунты командазынаҥ бу чемпионатта 3-чи јерге Баатыр Бултаев чыккан. Ол чемпионатта 55 килограмм бескеде тудушкан. Баатыр Улаган аймакта Саратан јуртта чыккан ла ӧскӧн. Тургуза ӧйдӧ Горно-Алтайскта республиканыҥ јуунты командаларын белетеер тӧс јерде менде тазыктырынып јат. Бойы бу ла тӧс јерде таскадаачы-инструктор болуп иштейт. Бистиҥ республикага кӱрештиҥ олимпий бӱдӱминде ӱчинчи јер алганы јаан једим деп айдар керек. Эр улус ортодо болуп турган чемпионаттарда бистиҥ республиканыҥ кӱрешчилери бу јууктарга јетире јеҥӱчил јерлерге чыкпаган эди. Баатырдаҥ ӧскӧ ороонныҥ эр улус ортодо чемпионадында база тӧрт кижи турушканы ол база јакшы кӧргӱзӱ деп сананып турум.

2013 јылда бистиҥ республиканыҥ кӱрешчилери једимдӱ тудужып турган јеҥил бескени — 54 килограммды, маргаандардаҥ алып саларда, кайда да, кандый да турнирлерде турушпаганыс. Быјыл 55 килограммга јетире беске карын ойто орныктырылган. Тазыктыруны баштап, Одинцоводо эр улус ортодо чемпионатта арга-чыдалысты ченеп кӧрдис. Бу маргаандар Туулу Алтайдыҥ кӱрешчилеринде эр улус ортодо чемпионатта једимдӱ туружар аргалар барын иле кӧргӱсти деп айдарга јараар. Одинцовоныҥ кебизинде 60 килограммда Айвар Акчинов, ? Эркемен Тадыкин, 63-те Алексей Тадыкин бойлорыныҥ удурлажаачыларыла теҥ-тай кӱрешкендер. 77 килограммга јетире бескеде Амыргы Трыхманов база кӱрежетен болгон, је ол оорыйла чемпионатка барып болбогон. Олордыҥ бастыразы Сибирь федерал октругта талдаштар ӧткӧн.

Баатыр Бултаев дезе мынаҥ озо ороонныҥ уулдар ла јииттер ортодо јуунты командазы учун туружып, кӧп маргаандарда јеҥӱлер алган. Ол Россияныҥ јуучыл Ийде-кӱчтериниҥ ле профсоюзтардыҥ чемпионаттарыныҥ кӱлер јеҥӱчили. Эмди ороонныҥ эр улус ортодо јуунты командазыныҥ тазыктыраачылары оны сборлорго алдыртар, телекейлик маргаандарга апарар, арга-чыдалын ла белетенижин анда ченеп кӧрӧр. Кӱчӱрген айда Будапештте телекейдиҥ чемпионады ӧдӧр.
Одинцоводо болгон Россияныҥ чемпионадында дезе оныҥ тудушкан 55 килограмм бескезинде кайралдар учун 29 кӱрешчи тартышкан. Бу быјылгы чемпионатта эҥ кӧп туружаачыларлу беске болгон. 60 килограммда 20 ле кижи тудушкан. 63-те — 22. Эҥ уур бескеде, 130 килограммда, 38 кижи болгон. Баатыр 1-кы кругта Алтыгы Новгородтыҥ кӱрешчизи Александр Колесникти 9:0 балла јеҥген. 2-чи кргута Новосибирсктиҥ бӧкӧзи Виктор Ведерниковко 8:0 балла јеҥдирткен. 3-чи кругта Москваныҥ тыҥ кӱрешчизи Анвар Алахвяровло тартыжып, база ойнотырган. Анвар бӱгӱнги кӱнде Россияныҥ јуунты командазында 55 килограмм бескеде баштапкы номерлӱ кӱрешчи болуп јат. Оныҥ ченемели јаан. 4-чи кругта база бир тыҥ кӱрешчи Давид Худоянла тудушкан. Оны Бултай 8:0 тооло јеҥген. Ӱчинчи јер учун туштажуда јерлежис Алексей Менжегалиевле кӱрешкен. Ол бу спортчыны баштапкы ла эки минутта 9:0 тооло јеҥип, чемпионаттыҥ јеҥӱчилдериниҥ тоозына кожулган.

Ӧкпӧӧриш тыҥ болгон деп айдар керек. Алтай Республиканыҥ грек-рим кӱреш аайынча федерациязыныҥ јааны јарлу кӱрешчи Аҥчы Самтаевле, республиканыҥ јуунты командазыныҥ баш тазыктыраачызы Сергей Термишевле ӱчӱ кебистиҥ јанында турала, Бултайга бӱдӱретен эп-сӱмелерди айдып, тыҥ ла кыйгырганыс. Оноҥ улам ӱнибис тунды. Спорттыҥ ӧргӧӧзинде дезе кижиниҥ бажы айлангадый кӧзӱрт табыш. Бултай чемпионаттыҥ кӧдӱриҥилӱ јабылтазында пьедесталдыҥ тепкижине кӧдӱрилип, кӱлер медальын аларда, «Бу кӱрешчи Алтай Республикадаҥ!» деп јарлагандар. Угарга оморкодылу болгон.

ТОП

«Баатырларыс ойгонып калды…»

(Башталганы 1-кы номерде) «Алтын-Эргек» кай чӧрчӧкти сценада «Ээлӱ кайдыҥ» турчыларыла кайлап отурыс. Ол тушта мениле саҥ башка учурал болгон. Кандый да ӧйдӧ сӱнем чыга бергендий, бойымды ӱстинеҥ тӧмӧн ајыктап турум. Топшуур согуп турганымды кӧрӧдим. Ол ло ок ӧйдӧ коштойындагы, алдыгы, ӱстиги телекейлерге јӱрӱп, олордо не болуп турганын, ондогы јӱрӱмди база кӧрӱп турум. Ончо ло бойым

Малдыҥ сӧӧк-тайагыла тудуш јаҥдар

Кыптунак Малды сойгон кийнинде эҥ ле озо этле кожо кыптунакты кайнадар учурлу. Јаак Эки јаакты айрыйла, бирӱзин тургуза ла кайнадар. Оноҥ башка эки јаак јадала, «арткан этти јип салар». Ол тушта этти јизе, курсакка бодолбос. (К. И. Санин) Кары Карыны энедеҥ јаҥыс бӱткен кижи јарбас керегинде албатыда чӱм-јаҥ бар. Оныла колбулу мындый кеп-куучын арткан: «Бир

Јаҥарыс бистиҥ Алтайга јаҥыланзын

Јаҥы Койон јылдыҥ бажында телеҥит јаҥарыс коштойындагы Алтай крайда профессионал студияда јыҥыраганын интернетле «нӧкӧрлӧжип» турган улус уккан-кӧргӧн лӧ болбой. Оны кӧргӧн кижиниҥ база ла катап «Улаган тыҥ!» деп, кӧксине чабынар кӱӱни келер. Бу узак јолды кӱчсинбей, Улаган аймактыҥ кеендикти, узанышты ла спорттыҥ албаты бӱдӱмдерин элбедер тӧс јериндиҥ башкараачызы Мерген Тельденовко, Алтай Республиканыҥ ат-нерелӱ артисттери Марина