Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

Госдуманыҥ депутадыла туштажу

12.02.2019

Бу јуукта Госдуманыҥ депутады Иван Белеков бойыныҥ јасакберим ижи ле башка да сурактар аайынча пресс-конференция ӧткӱрди.

Парламентарийдиҥ темдектегениле, ӧткӧн јыл курч ла керектӱ сурактарыла толо болгон. Депутаттардыҥ ижиниҥ тӧс ууламјызы болуп олордыҥ талдашту округтарындагы «тергеелик јетикӱндӱктерде» болгон баштануларды, ол тоодо улустыҥ таҥынаҥ сурактары јанынаҥ баштануларын кӧрӧри артат.

И. Белеков республика јаар ээчиде јорыгында улусла «Единая Россия» партияныҥ председатели Д. Медведевтиҥ бистиҥ тергеедеги јондык приемныйында јолугып, ГАГУ-ныҥ алтаистика ла тюркология аайынча факультединиҥ студенттериле, башкараачыларыла туштажып, «Кичӱ Тӧрӧлиниҥ культуразы» деген ӱлекердиҥ јондык совединиҥ јуунын ӧткӱрип иштеди. Бу ӱлекер культураныҥ тӧзӧлмӧлӧрин кӧлӱктерле, керектӱ јазалдарла јеткилдеерин некейт. Депутат онойдо ок тергеелик III «Плакастыҥ кычырыштарында» турушкан ла Инеген, Јодро, Ийин ичи, Ийин ле Кичӱ-Јаламан јурттарда јаткандарла туштажулар ӧткӱрген.

Оныҥ темдектегениле, «республикада јаткандардыҥ баштанган кӧп сурактарын јербойындагы муниципал кеминде кӧрӧр керек, ондый да болзо, депутат тууразында артпас учурлу. Республиканыҥ госјаҥыныҥ, јербойында бойы башкарынарыныҥ органдарыла ӧмӧ-јӧмӧ иштейдис».

Пресс-конференцияда журналисттердиҥ баштапкы сурактарыныҥ бирӱзи президенттиҥ Алтын-Кӧлди корыыры аайынча Федерал Јуунга баштанузыныҥ бӱдӱп јаткан аайы керегинде болды. Госдуманыҥ депутадыныҥ темдектегениле, ороонныҥ јааны Баштануларында элдиҥ ар-бӱткендик агару байлыктары јанынаҥ суракты экинчи катап кӧдӱргени бу сурак чындап та јаан учурлу болгонын керелейт.

Јакылталар берилген де болзо, олор бӱткӱлинче эдилбеген деп айдар керек. Алтын-Кӧл, ол ок Байкал ла Волга чылап, јаҥыс ла ар-бӱткендик корулаш јанынаҥ јеткилделер керек эмес. «Онойдо ок ого учурлалган экологиялык јаҥы, озочыл јасакберим, государстволык шӱӱлте керектӱ. Ар-бӱткендик корулаштыҥ технологияларын белетеп, тузаланышка кийдирер керек» — деп, И. Белеков айтты.

Госдумада РФ-тыҥ ар-бӱткенниҥ байлыктары ла экология аайынча министри Д. Кобылкинле ӧткӧн «башкаруныҥ чазында» президенттиҥ бу баштанузы база катап шӱӱжӱге чыгарылды. Госдуманыҥ министерстволо кожо кӧрӱлген јӧбиниҥ ӱлекери белетелип калган. И. Белеков ондо база турушкан. Онойдо ок бу сурак аайынча иштерде Федерация Совединиҥ турчызы Татьяна Гигель база эрчимдӱ туружат. 2018 јылда парламентарийлердиҥ ӧмӧ-јӧмӧ ижиниҥ шылтузында Госдумада «Евразияныҥ улу кӧлдӧри: албатылар ортодо, экономикалык, культуралык ла экологиялык ӧмӧ-јӧмӧ иштиҥ јасакберим сурактары» деп атту тегерик стол ӧтти.

База бир сурак Алтай деген брендтиҥ кеми-учуры элбегени керегинде болды. И. Белеков брендтиҥ элбеп јаанаганы, учуры Алтайдыҥ тӱӱкизиле колбулу, ого келиштире болор керек деп айтты.

«Алдынаҥ бери Алтай соојыҥ-куучындарда агару јер, бистиҥ Тӧрӧлис, јердиҥ коҥкозы деп адалат. Геродоттоҥ ала Сыма-Цяньга јетире јебрен тӱрк, монгол, кыдат башка-башка бичимелдерде «Алтай — јердиҥ кабайы, телекейлик цивилизациялардыҥ бириккен јери» деп айдылганын кӧрӧдис» — деп, депутат темдектеди.

Тоолу јылдар кайра Чуй ла Кадын бириккенинде (Баштапкы Тӱрк Каганаттыҥ јеринде) «Алтай — тӱрк цивилизацияныҥ Тӧрӧли» деген кереес-монумент тудулары албатылар ортодо кеминде јарадылган болгон. Депутат бу ӱлекердиҥ бӱдерине иженгенин угусты. «Озодоҥ бери Алтайдыҥ ӧзӧк-тынын ла Јер-Алтайына, Кӧк-Теҥериге бажырган јаҥын корып јӱрген албаты шак бу Алтайда јадат. Бастыра тӱрк калыктарга алтай тил тӧзӧлгӧ тил болуп турганын ундыбас керек» — деп, ол айтты.

Парламентарийдиҥ темдектегениле, тӧрӧл тилдерге ӱренери керегинде јасак былтыргы јасакберим ӱлекерлердиҥ анчада ла јаан табыштуларыныҥ бирӱзи болгон. Ол јербойында канайда бӱдӱп турганы керегинде сурак депутатка база берилди. Эҥ ле учурлузы — тӧрӧл тилдерди ӱренери кыйалтазы јок ӱредӱлик госстандартка кирип турганы. Ого ӱзеери президенттиҥ «РФ-тыҥ албатыларыныҥ тӧрӧл тилдерин ӱренери ле корыыры аайынча фондты тӧзӧӧри керегинде» јакааны јарадылган.

Онойдо ок Иван Белеков бойыныҥ јайаандык иштери керегинде куучындады.

Э. КУДАЧИНА

 

 

ТОП

Јаркынду јол кӱӱнзеген јуун

Кӱчӱрген айдыҥ 17-чи кӱнинде Эл Курултайдыҥ јетинчи тудузыныҥ ээчий XXII сессиязы ӧткӧн. Спикер Артур Кохоев башкарган јуунда 41 депутаттаҥ 38 депутат турушкан. Сессияныҥ ижинде Алтай Республиканыҥ башчызы Олег Хорохордин, онойдо ок эл-тергеелик јаҥныҥ бӱдӱреечи органдарыныҥ, республикада федерал бӱдӱреечи орган-дардыҥ башкартуларыныҥ башкараачылары, муниципал тӧзӧлмӧлӧрдиҥ јаандары ла депутаттар советтериниҥ председательдери, элбек јетирӱлер эдер эп-аргалардыҥ чыгартулу улузы турушкан.

Тергеебисте јолдор јазалат

Кӱчӱрген айдыҥ 16-чы кӱнинде «Чуйдыҥ јолы – Алтын-Кӧлгӧ јетире» федерал трассаныҥ автомобильный јолыныҥ баштапкы эки бӧлӱгиниҥ кӧдӱриҥилӱ ачылтазы ӧтти. Бу учурлу керекте Алтай Республиканыҥ башчызы Олег Хорохордин, Эл Курултайдыҥ председатели Артур Кохоев туруштылар. «Бу јолдыҥ бистиҥ бӱгӱн ачып јаткан текши узуны 14 километр эки бӧлӱги Кызыл-Ӧзӧк, Куташ ла Карасук јурттар ӧткӱре ӧдӧт. Мынаҥ озо бу

Конструктивный диалог с представителями Общественной палаты

Глава Республики Алтай Олег Хорохордин во вторник, 16 ноября, провел рабочую встречу с членами Общественной палаты Республики Алтай. Руководитель региона подчеркнул, что конструктивный диалог с представителями Общественной палаты позволяет детально обсудить и решить много социально значимых вопросов. «Сегодня многое зависит от тесного взаимодействия исполнительных и законодательных органов государственной власти, органов местного самоуправления с представителями общественности.