Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

Культура: јаркындалган элестери оморкодулу

30.12.2019

Россияныҥ президенти Владимир Путин 2019 јылды Театрдыҥ јылы деп јарлаган болгоны ла бу јыл текши ороонго, онойдо ок республикага тӱӱкилик учурлу керек болуп артарында алаҥзу јок.

Театрдыҥ јылыныҥ эҥ ле јаан ӱлекери бастырароссиялык Театральный марафон 2018 јылдыҥ чаган айыныҥ 18-чи кӱнинде кӧдӱриҥилӱ айалгада Владивостоктоҥ башталган.

Владивостоктоҥ ала Калининградка јетире ӧткӧн Театральный марафондо ороонныҥ 85 калазы ла ол тоодо бистиҥ Алтай Республика эрчимдӱ турушкан.

Алтай Республикага марафонныҥ сӱр-темдегин тулаан айдыҥ 9-чы кӱнинде Хакас Республиканыҥ культуразыныҥ министри Леонид Еремин экелген ле байрамдык айалгада эл театрда культураныҥ министри Ольга Антарадоновага табыштырган.

Туулу Алтай бу эстафетаны Тыва Республиканыҥ Кок-Оолдыҥ адыла адалган эл кӱӱлик-драмалык театрына кӧдӱриҥилӱ айалгада табыштырган. Эстафетаныҥ база бир аҥылузы – хакас артисттер биске бойлорыныҥ ойын-кӧргӱзӱлерин экелип кӧргӱскен, бистиҥ эл театрдыҥ артисттери јайаан иштерин тыва кӧрӧӧчилерге сыйлаган.

Тӱӱкиде мындый Театральный марафон качан да болбогон. Бу мындый кӧдӱриҥини ороон кеминде белетеп ӧткӱрери РФ-тыҥ башкарузыныҥ ла культура аайынча министерствозыныҥ амадузы болгон. Олордыҥ шӱӱлтезин федерал тӧс јер јӧмӧгӧн, бастыра јанынаҥ болушкан.

Алтай Республикада Театрдыҥ јылына учурлай кӧп кӧдӱриҥилер, кӧрӱ-маргаандар, фестивальдар, јайаан туштажулар ээчий-деечий ӧткӧн.

Алтай Республика экинчи катап «событийный туризм» деген бӧлӱгиндеги Национальный сыйда эрчимдӱ турушкан. Кайчылардыҥ калыктар ортодогы Курултайы бу кӧрӱ-маргаанныҥ «Лучшее туристическое событие в области культуры» деген ууламјыда 3-чи јерге чыккан. База «Родники Алтая» деп ӱлекер финалист болуп чыкты.

«Единая Россия» партияныҥ «Кичӱ Тӧрӧлиниҥ культуразы» деген ӱлекери аайынча «Театрлар – балдарга», «Культураныҥ јербойындагы туразы» деген ууламјыларла экинчи јыл јурт јердиҥ Культура байзыҥдарына ла јайаандык ижине јӧмӧлтӧ-болуш эдилет.

Быјылгы јылда 6 аймак тӧзӧлмӧниҥ театрлары: Шабалин аймактаҥ балдардыҥ ла јииттердиҥ «Оптима», Кан-Оозы аймактыҥ наадайлардыҥ «Башпарак» ла «Солоҥы» театрлары, Кош-Агаш аймактаҥ балдардыҥ ла јииттердиҥ «Сурлан» ла «Чуя» театрлары, Оҥдой аймактаҥ балдардыҥ ла јииттердиҥ «Маска», «Ойын» театрлары, Чой аймактаҥ «Ком», «Маска» театрлары, каладаҥ «Лукоморье» театр-студия федерал акча-манатла јеткилделген.

Россия Федерацияныҥ культура аайынча министерствозыныҥ гастрольный ишти јӧмӧӧр федерал тӧс јериниҥ «Јаан гастрольдор» деп программазы аайынча бистиҥ талага наадайлардыҥ С. В. Образцовтыҥ адыла адалган государственный академический театры келип јӱрген. Удмуртияныҥ эл театры наадайлардыҥ ойын-кӧргӱзӱлерин экелип, бистиҥ кӧрӧӧчилерге кӧргӱскен.

Москвадаҥ Нациялар театры эл театрга келип, эмдиги драматургия аайынча јайаандык лабораторияны ӧткӱрген. Оныҥ ижинде јарлу режиссерлор, педагогтор, критиктер турушкан.

Алтай Республикада телекей кеминде баштапкы катап «Евразияныҥ калыктарыныҥ кай чӧрчӧктӧри сценада» деген театроведческий форум ӧткӧн. Театрдыҥ јылында бистиҥ талада бу јаан кӧдӱриҥилердиҥ бирӱзи болуп јат.

«Культураныҥ волонтерлоры» деген программа аайынча культураныҥ ла санаттыҥ Г. И. Чорос-Гуркинниҥ адыла адалган колледжиниҥ 19 волонтер-ӱренеечилери Псковский областьтыҥ Печоры калазына јӱргендер, «Волонтеры наследия-2019» деген практикалык сессиязыныҥ 7-чи сменазында турушкан.

Алтай Республиканыҥ кожоҥныҥ ла бијениҥ «Алтам» деген государственный театры (художественный башкараачызы Россия Федерацияныҥ нерелӱ артизи Айана Шинжина) «Кан-Кереде» деген кай чӧрчӧк аайынча баштапкы балетти тургускан ла премьеразы бийик кеминде ӧткӧн. Бу балетте Москваныҥ, Барнаулдыҥ ла таланыҥ јарлу артисттери турушкан. Барнаулдыҥ кӧрӧӧчилери «Кан-Кереде» балетти бийик баалаганы оморкодулу.

Алтай Республиканыҥ ӱч јурукчы-санатчызы — РФ-тыҥ нерелӱ јурукчызы Амыр Укачин, Аржан Ютеев, Игорь Катонов Кипрде Тӱрк Республиканыҥ тӧс калазы Лефкошиде санатчылардыҥ јаан арт-конференциязында турушканы јарамыкту керек.

Эл театр республиканыҥ адын Крымда ӧткӧн фестивальда, балдардыҥ ла јаш корболордыҥ ойын-кӧргӱзӱлериниҥ калыктар ортодогы «Сибирский кот» деген фестивальда, тӱрк тилдӱ калыктардыҥ театрларыныҥ Уфада ӧткӧн калыктар ортодогы «Туганлык» деген фестивалинде, бастырароссиялык Театральный марафон ӧйинде Удмуртияда ла Тывада ӧткӧн гастрольдордо бийик кеминде кӧргӱсти.

Россия Федерацияда ӧткӧн Театрдыҥ јылыныҥ кӧдӱриҥилӱ јабылтазында Алтай Республиканыҥ башчызы Олег Хорохордин турушты. «Текши Россияда бу јыл учурлу, јаркынду керектерди сыйлады. Шак бу јыл ороондо, онойдо ок Алтай Республикада театральный санаттыҥ јаан ла јараш байрамы болды» – деп, таланыҥ башчызы темдектеди.

Театрдыҥ јылы тӱгенгениле культура бӧлӱгинде иш токтобос, ол улалар. Талада келер јылда тӱӱкилик учурлу тизӱ керектер, кӧдӱриҥилер кӧп.

Олег Хорохординниҥ темдектегениле, Туулу Алтай јаҥыс та ар-бӱткениле байлык эмес, је ол онойдо ок јайаан јайалталарыла база байлык тала. Олор бойлорыныҥ јайаандык ижиле эл-јонныҥ јӱрӱмин кееркедип, кӱӱн-санаазын кӧдӱрип јатканына баалап, ол быйанын айтты.

Кычыраачыларды Театрдыҥ јылында болгон кӧп тоолу кӧдӱриҥилердиҥ эҥ ле јаркындузыла кыскарта таныштырдыс.

Культура кижиликтиҥ ичкери ӧзӱминиҥ тӧзӧгӧзи болгонын ороондо, талада ӧткӧн Театрдыҥ јылы јарт кереледи.

К. ПИЯНТИНОВА

ТОП

«Алтайдыҥ Чолмоны» мениҥ салымымда»

Быјыл кӱчӱрген айдыҥ 15-чи кӱнинде бистиҥ газет тӧзӧлгӧнинеҥ ала 100 јылдыгын темдектеер. Оныла колбой, редколлегия 2022 јылдыҥ чаган айыныҥ 11-чи кӱнинеҥ ала кӱчӱрген айдыҥ 7-чи кӱнине јетире журналисттер ле кычыраачылар ортодо «Алтайдыҥ Чолмоны» мениҥ салымымда» деген литературалык конкурс јарлап јат. Биске тӧрӧл газетле колбулу болгон солун учуралдар, туштажулар ла јол-јорыктар керегинде бичигер! Слердиҥ јӱрӱмигерге ле

«Јиит улусты јӧмӧӧргӧ кичеенедис…»

Бистиҥ бӱгӱнги айылчыбыс Г.И. Чорос-Гуркинниҥ адыла адалган јондык сыйдыҥ коммерциялык эмес «Оностогы кӱрее» кӧмзӧзиниҥ башкараачызы, чӱмдӱ бичик кепке базар «Алтын Туу» байзыҥ-јурттыҥ директоры Татьяна ТУДЕНЕВА. – «Алтайдыҥ Чолмоны» газеттиҥ кычыраачыларын кирген Јаҥы 2022 јылла уткуп, бу јыл албаты-јоныска амыр-энчӱ, једимдӱ јыл болзын деп кӱӱнзейдим. Эртен алтай калыктыҥ атту-чуулу јурукчызы, јондык ла политикалык ишчизи Григорий Иванович

«Улучшать облик сибирских городов, повышать удобство жизни в них…»

Глава Республики Алтай Олег Хорохордин принял участие в совещании, посвященном итогам 2021 года и задачам на 2022 год по реализации инициатив главы государства в субъектах Федерации. Заседание Совета провел полномочный представитель Президента Российской Федерации в Сибирском федеральном округе Анатолий Серышев. Полпред отметил, что президент России в Послании Федеральному Собранию 21 апреля текущего года поставил задачи