Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

Јербойында бойы башкарынары — албатыныҥ јаҥы

22.04.2021

Јылдыҥ ла кандык айдыҥ 21-чи кӱнинде Јербойында бойы башкарынарыныҥ кӱни темдектелет. 1785 јылдыҥ бу кӱнинде императрица Екатерина II калаларга Жалованный грамоталарга кол салган, онызы Россияда јербойында бойы башкарынары керегинде јасакберимниҥ тӧзӧлгӧзи болгон.

Россия Федерацияныҥ конституционный стройыныҥ тӧс тӧзӧлгӧлӧриниҥ бирӱзи јербойында бойы башкарынары (МСУ) болуп јат. «Россия Федерацияда јербойында бойы башкарынары иштейт ле оныҥ быжулаштары јӧптӧлгӧн. Јербойында бойы башкарынары бойыныҥ таҥынаҥ чыдуларыныҥ кеминде иштейт, оныҥ органдары государственный јаҥныҥ органдарыныҥ системазына кирбей јат» — деп,  Тӧс јасакта темдектелген.

МСУ-ныҥ органдарыныҥ тӧс чыдулары «Россия Федерацияда јербойында бойы башкарынарын  тӧзӧӧриниҥ текши ээжилери керегинде» 131-ФЗ таҥмалу федерал јасакла чокымдалган. Јербойында бойы башкарынарыныҥ органдары јасакла башкарынып, јербойында учурлу сурактарды таҥынаҥ бойы аайлаштырат. Албатыга эҥ  јуук бу јаҥ бӱгӱн  оныҥ тӧс болушчы-јӧмӧӧчизи, ижемјизи болуп турганын јӱрӱмдик ченемел керелейт. Јербойыныҥ албатылык бу јаҥы нацӱлекерлерди, госпрограммаларды, башка-башка ӱлекерлерди бӱдӱреринде база туружат. Муниципалитеттердеги кӧп тоолу јакшынак керек-јарактар шак ла јербойында бойы башкарынарыныҥ органдарыныҥ баштаҥкайы аайынча јӱрӱмде бӱткенин темдектеер керек.

2021 јылдыҥ чаган айыныҥ 1-кы кӱнинде болгоныла, Алтай Республикада муниципал тӧзӧлмӧлӧрдиҥ тоозы 102, ол тоодо муниципал аймактар — 10, каланыҥ округы — 1, јурт јеезелер — 91. Тергеениҥ албаты-јоныныҥ тоозы 221 муҥ кижи, ол тоодо калада јаткан улустыҥ тоозы 64,5 муҥ кижи, јурт јерлерде — 156,5 муҥ.

ТОП

Конституция Российской Федерации

Принята всенародным голосованием 12 декабря 1993 года Конституция Российской Федерации с изменениями, одобренными в ходе общероссийского голосования 1 июля 2020 года

Олег Хорохордин. Алтай Республиканыҥ бажында — бир јыл

       Олег Хорохордин Алтай Республиканы туй ла бир јылдыҥ туркунына башкарып јат. Бу кыска ӧйгӧ тергееде ондор тоолу школдор, балдардыҥ садиктери, фельдшерско-акушерский пункттар, јолдор ло кӱрлер чыныкталып тудулган. Башчы келер ӧйгӧ оноҥ до кӧп иштер темдектеп алган.

«Эҥ баштапкы болуп Гуркин артар…»

«Jаҥы jурукчылар чыгар, оны (кеендик-санатты) европей кемине кӧдӱрер, jе бу jолдо эҥ баштапкы болуп Г. И. Гуркин артар…»—деп, 1907 jылда Григорий Ивановичтиҥ Томск калада ӧткӧн таҥынаҥ баштапкы кӧрӱзи керегинде  Петербургтыҥ критиги М. Далькевич бичиген. Оноҥ бери  чактаҥ ажыра ӧй ӧтти.