Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

Эҥ јаан байлыгыс — балдар

31.05.2021

Кичӱ изӱ айдыҥ 1-кы кӱнинде кӧп ороондор Балдарды корыырыныҥ телекейлик кӱнин темдектейт.

Балдарды корыырыныҥ кӱнин темдектеер јӧп 1925 јылда Женевада ӧткӧн Телекейлик конференцияда јӧптӧлгӧн. Ӧткӧн чактыҥ 40-чи јылдарыныҥ учында балдарды корыыр кыймыгу телекейлик учур алынган. Экинчи телекейлик јуу миллиондор тоолу улустыҥ тынын апарган, кӧп ороондор-дыҥ экономиказы бузулган, эне-адазы јок ӧскӱс балдар кандый да ајару јок арткан… 1949 јылдыҥ кӱчӱрген айында Парижте Эпшилердиҥ ороондор ортодогы демократиялык федерациязыныҥ сессиязы балдарды корыыр јаҥы байрам тӧзӧӧр шӱӱлте эткен. Ээчий 1950 јылдыҥ кичӱ айыныҥ 1-кы кӱнинде Балдарды корыырыныҥ телекейлик кӱнин 51 ороон темдектеген!

Эне-адазы јок арткан ӧскӱс балдардыҥ сурагы элдеҥ озо јуу-чакла колбулу болгон болзо, тургуза ӧйдӧ «социальное сиротство» дегени: эне-адалу балдар јӱрӱмниҥ уур-кӱч айалгаларына кирери, ӧскӱстердиҥ туразында ӧзӱп чыдаары кӧптӧгӧн. «Правосудие» деген государстволык автоматизированный системаныҥ јетирӱлериле, балдарга эдилген каршулардыҥ 80% — тӧрӧӧн лӧ јуук улузыныҥ бурузыла болот. Олордыҥ јарымы — эзирикте эмезе наркотиктерге алдырткан учуралдарда эдилет.

Эмдиги ӧйдӧ балдарды корыыр јеткерлердиҥ тоозында јаҥы технологиялардыҥ јаан салтарын, јӱрӱмде ле интернеттиҥ колбу-сетьтеринде јеткерлӱ улуска биригерин, школдордо базынчыкту истежӱни, наркоманияны ла ойындардаҥ камаанду болорын адайдылар.

Эди-каны бек ла санаа-сагыжы јарык баланы, јиит ӱйени чыдадып таскадары — эне-адалардыҥ, јондыктыҥ, государствоныҥ јаан учурлу кереги. Оныҥ учун Балдарды корыыр телекейлик кӱнде государстволык ла јондык ишчилер, јондык биригӱлер ле волонтерлор бу сурактарга катап ајару эдет.

Балдарга дезе кичӱ изӱ айдыҥ 1-кы кӱни — тату сыйлардыҥ, сӱӱнчилӱ байрамдардыҥ ла сооттыҥ кӱни. Школдо ӱредӱ тӱгенген, јайгы каникулдар башталган кӱн!

Балдарыс — бистиҥ эҥ јаан байлыгыс, олордыҥ ырысту јаш тужы, ырысту јӱрӱми бистеҥ, јаан улустаҥ, камаанду.

Ол керегинде јаҥыс та Балдарды корыыр телекейлик кӱнде сананар эмес, је анайда ок качан да ундыбас керек.

ТОП

Конституция Российской Федерации

Принята всенародным голосованием 12 декабря 1993 года Конституция Российской Федерации с изменениями, одобренными в ходе общероссийского голосования 1 июля 2020 года

Олег Хорохордин. Алтай Республиканыҥ бажында — бир јыл

       Олег Хорохордин Алтай Республиканы туй ла бир јылдыҥ туркунына башкарып јат. Бу кыска ӧйгӧ тергееде ондор тоолу школдор, балдардыҥ садиктери, фельдшерско-акушерский пункттар, јолдор ло кӱрлер чыныкталып тудулган. Башчы келер ӧйгӧ оноҥ до кӧп иштер темдектеп алган.

«Эҥ баштапкы болуп Гуркин артар…»

«Jаҥы jурукчылар чыгар, оны (кеендик-санатты) европей кемине кӧдӱрер, jе бу jолдо эҥ баштапкы болуп Г. И. Гуркин артар…»—деп, 1907 jылда Григорий Ивановичтиҥ Томск калада ӧткӧн таҥынаҥ баштапкы кӧрӱзи керегинде  Петербургтыҥ критиги М. Далькевич бичиген. Оноҥ бери  чактаҥ ажыра ӧй ӧтти.