Алтайдын Чолмоны

От. Очок. Биле

19.12.2024

Јаҥар айдыҥ 11-чи кӱнинде П. В. Кучияктыҥ адыла адалган эл театрда Билениҥ јылыныҥ кӧдӱриҥилӱ јабылтазы ӧтти.

Ороонныҥ президенти В. В. Путинниҥ јарлыгы аайынча 2024 јыл Билениҥ јылы деп адалган. Оныҥ темдеги — кыскылтырым ла кӧксимек будуктарда бириккен јӱректер ле эки куу.

Јыл башталганында Москвада «Јуук ла сӱӱген улус» деп адалган текшироссиялык форум ӧткӱрилген. Бистиҥ тергеениҥ адынаҥ Кучуковтордыҥ-Баграшевтердиҥ билези турушкан. Билениҥ темдегин — очоктыҥ одын орооныстыҥ тӧс калазынаҥ Кан-Оозы аймактаҥ Айастан ла Суркурай Санашевтердиҥ билези экелген ле ол аймактар сайын јоруктаган.

Москвадагы ВДНХ-да јаҥы бириккен би-лелердиҥ окылу регистрациязын ӧткӱреринде ороонныҥ башка-башка тергеелеринеҥ 150 јиит турушкан. Бистиҥ тергеедеҥ Ирина ла Роман Гордеевтер, Алена ла Таҥдак Куртуковтор база турушкан.

Јайгыда ӧткӧн тергеелер ортодогы Эл-Ойын байрам база билелерге учурлалган. Муҥдар тоолу кӧрӧӧчилер аймактардаҥ келген кӧп балдарлу, толо јаш толгон ло аҥылу јуучыл операцияныҥ туружаачыларыныҥ билелерин уткудылар. Анайда ок Каринэ ле Эрмен Енчиновтордыҥ јаҥы биле тӧзӧгӧниниҥ кӧдӱриҥизи ӧтти.

«Јылдыҥ билези» деп текшироссиялык кӧрӱ-конкурстыҥ «Кӧп балдарлу биле» ууламјызында Чамал аймактаҥ Такачаковтордыҥ билези туружып, јеҥӱлӱ јанган. Анайда ок «Јурт јердиҥ билези» ууламјыда Кӧксуу-Оозы аймактаҥ Тордоковтордыҥ билези, «Билениҥ байлыгы» деп текшироссиялык медиаӱлекерде Росгвардияныҥ јуучылы Антон Шительдиҥ билези турушкан. Јыл туркунына оноҥ до ӧскӧ кӧп билелер јӱзӱн-башка кӧрӱ-конкурстардыҥ туружаачылары ла јеҥӱчилдери болуп аҥыланган.

АР-дыҥ башчызы, АР-дыҥ башкарузы-ныҥ председатели Андрей Турчактыҥ айтканыла, тергееде 55 муҥ биле, ол тоодо сегис муҥ биле — кӧп балдарлу. «Билени јӧмӧӧр иш улалар. Келер 2025 јылда ак-јарыкка чыккан кажы ла балага сый берилер, 1-кы класска баргандарга аҥылу сый табыштырылар, кӧп балдарлу билелердиҥ балдары школдордогы ашканаларда акча тӧлӧбӧзинеҥ ажанар. Анайда ок ајару аҥылу јуучыл операцияныҥ туружаачыларыныҥ билелерине эдилер» — деп, ол айтты. 

Эл Курултайдыҥ председатели, «Единая Россия» партияныҥ тергеедеги бӧлӱгиниҥ качызы Эжер Ялбаковтыҥ айтканыла, республикада калганчы он јылдыҥ туркунына кӧп балдарлу билелердиҥ тоозы эки катапка кӧптӧгӧн. 

Анайда ок јуулгандарды Алтай Республика аайынча баш федеральный инспектор Константин Бирюков уткуды.

– Бийик кайрал — «Ада-энениҥ магы» медаль Аян ла Алмагуль Кагармановторго, Ергамза ла Самал Осатаевтерге, Борис ле Нелия Тадыевтерге, Аяган ла Нургуль Тиянаковторго, Александр ла Надежда Якпуновторго табыштырылды. РФ-тыҥ Президентиниҥ Быйанду самаразыла волонтерлор Николай Килин, Полина Стародубцева ла Индира Умурзакова кайрал-датты.

– «Быйанду Эне» деп темдекти ле сооткыштыҥ сертификадын Кош-Агаш аймактаҥ Камария Абдурманова, Альбина Джаркинова ла Нургуль Какышева алдылар.

– Алтай Республиканыҥ башчызыныҥ Быйанду самаразы Горно-Алтайск каладаҥ Филимоновтордыҥ, Кош-Агаш аймактаҥ Беленировтордыҥ, Чамал аймактаҥ Фроловтордыҥ, Чой аймактаҥ Параевтердиҥ билелерине ле Чамал аймактыҥ волонтерлоры Евгения Лебедевага ла Татьяна Тырышкинага берилди.

– Эл Курултайдыҥ Быйанду самаразы Чой аймактаҥ Владимир Константинович ле Галина Васильевна Веселковторго, Николай Александрович ле Ольга Федоровна Дробышевтерге, Николай Васильевич ле Татьяна Петровна Никулиндерге, Оҥдой аймактаҥ Игорь Романович ле Жанна Николаевна Кахтуновторго, Майма аймактаҥ Вячеслав Миронович ле Наталья Георгиевна Сарбановторго, Горно-Алтайсктаҥ Егор Владимирович ле Августа Владимировна Селяниновторго, Эжер Павлович ле Жанна Олеговна Яжанкиндерге, Шабалин аймактаҥ Дмитрий Иванович ле Елена Геннадьевна Стельмаховторго табыштырылды.

– Анайда ок аҥылу јуучыл операцияда туружып тургандарга ойын-концерттер ӧткӱргени учун Алтай Республиканыҥ филармониязыныҥ кожоҥчызы Марина Вялкова ла кожоҥчы Даниил Вялков, Маймадагы культураныҥ тӧс јериниҥ Албаты фронттыҥ «Ончо јеҥӱге!» деп адалган ӱлекеринде эрчимдӱ турушкан артисттери Эмиль ле Галина Толкочековтор кайралдаттылар.

– Кӧгӧл майман сӧӧктӱ Алып-Манаш Токтунович ле Нина Кӱндӱчиновна Епишкиндер 56 јыл эптӱ-јӧптӱ јуртап јат. Олор — тӧрт баланыҥ, сегис барканыҥ, сегис унуктыҥ кару ада-энези, таада-јааназы, улу таада-јааназы. «Бала-барка јакшы чыдазын деп кичееп, айыл-јурт бек болзын деп чырмайып ла јӱргенис. Оноҥ ары балдардыҥ бала-баркалары улалып барып јат. Билениҥ тӧзӧлгӧзи — балдар деп сананып турубыс. 

– Алтайыстыҥ эл-јонын келип јаткан Јаҥы јылла уткуйдыс. Эзен-амыр, су-кадык јӱргилезин, айлы-јуртында амыр-энчӱ болзын, алама-шикир аш-курсакту јатсын, ак малы кӧптӧп ӧссин, Алтайыс оноҥ јакшы, јараш болзын, јуу-чак токтозын деп кӱӱнзейдис!» — деп, Епишкиндер айдат.

Кӧксуу-Оозы аймактагы Тӱҥӱр јурттаҥ Игорь ло Виктория Сайланкиндер аҥылу јуучыл операцияныҥ туружаачыларына ла олордыҥ билелерине болуш јетиреринде эрчимдӱ турушкылайт. 

«Бис эки баланыҥ ада-энези. Јаан уул гран-кыйу корыырында иштейт. Билениҥ учуры — сӱӱште. Айдарда, Јаҥы кирип јаткан јылда бой-бойыгарды тооп, сӱӱп јӱригер. Су-кадыгар бек болзын, ӱстибисте јаантайын чаҥкыр теҥери болзын деп кӱӱнзейдис» — деп, олор акту кӱӱнин айттылар. 

Хамида ТАДИНА белетеген
Евгений БУТУШЕВТИҤ фотојуругы