Алтайдын Чолмоны

Автобустарла колбой санаалар

Кӧлӱгим сынарда, бир кезек ӧйгӧ каланыҥ ичиле автобусту јоруктаарга келишкен. Акыр, јуукта калабыска келген јаҥы автобустардыҥ бирӱзине отурып кӧрбӧс пӧ деген санаала, токтодуга бастым. Ӧчӧшкӧн немедий, эски ПАЗ-ик келди. Канайдар, ишке оройтыбас керек, отурдым ла. Узак автобусла јоруктабаган кижи кандый эди, таныш улус кӧрӱнер бе деп, бастыра улусты ајыктадым, бу учуралда олор јок болды.

Јаҥы автобуска јаҥыс бежинчи учуралда отурарга келишкен. Јаҥы автобус јаҥы ла. Кондуктор билет айасту чек те берип турган эмтир. Сӱӱген калабыстыҥ ичиле јажыл ӧҥдӱ јаҥы автобустар јоруктап баштаганы јакшы. Је бӱгӱнги куучын автобуста јоруктаары, чокумдап айтса, јаан улуска јер бербей турган балдар керегинде.

Канча ла катап кӧргӧним мындый болды — автобуска кирип барзаҥ, отургандары — балдар, тургандары — јаан улус. Балдар кулактарында наушниктерлӱ, эки кӧзи телефондо. «Мен танкта» эмезе «мениҥ таҥынаҥ гран-кыйуларыма кирбегер» деген ошкош отургулайт. Јаан да улус ортодо байа балдарга «тур, отурайын» деп айткандарын кӧрбӧдим. Айса, бу тоолу кӱнге автобусла јоруктаарымда, ондый учурал болбогон болор бо? Балдардаҥ кемизи де јаан кижиге јерин берерге турарда, онызы «бойыҥ ла отур» деп айткан эки учурал болды.

Биске, совет ӧйдӧ чыдаган улуска, автобуста бойыҥнаҥ јаан јашту кижиге јер беретени тегин ле керек. Мынызы ол ӧйдиҥ таскадузыла кожо эди-каныска шиҥип калган. Эмдиги ӧйдиҥ балдары автобуста јер бербей турганында олордыҥ бурузы јок. Кандый да ӧйдӧ, балдарды таскадарында једикпестер болгон, јастыралар эдилген болор бо? Айса бу садуныҥ экономиказыныҥ камааны эмезе салтары? Кычыраачыларыстыҥ ортозында «балдар автобусла јоруктаарга акча тӧлӧгӧн, отургулазын» деп айдар улус, байла, база табылар. Ӧйлӧ кожо бастыра неме кубулып, солунып јат, ол тоодо кижиниҥ кылык-јаҥы деп айдардаҥ башка.

База бир ајару эткеним — ол автобустардыҥ јоруктары токтодуларда тургузылган расписаниеге келишпей турганы. Кучияк микрорайондо јадып турганымнаҥ улам баштап тарый ого ајару этпегем. Бу микрорайон ажыра ӧдӱп турган автобустар кӧп. Је качан каланыҥ бир учындӧӧн барарга келижерде, токтодуда база узак ла турарга келишкен. Ары барып турган автобус расписаниеде бичилген ӧйдӧҥ јарым саатка оройтып келген. Бир канча кӱннеҥ база ла ол јаар баргам, ондый ок айалга болгон.

Кожо иштеп турган коллегаларымныҥ ортозынаҥ «автобустардыҥ јоругы расписаниеге келишпейт» деген улус база болгон. Олордыҥ ортозынаҥ бу сурак аайынча каланыҥ администрациязына баштангандар бар. Мэрия «бу ууламјыда иштер ӧдӧт» деген каруу јандырган болтыр. Айдарда, бир кезек ӧйдӧҥ каланыҥ ичиле јоруктап турган автобустар токтодуларда бичилген расписаниелердеги ӧйлӧргӧ келиштире јӱрер деп иженери артат.

Кырчын КУРТОВ