Алтайдын Чолмоны

«Кажы ла кижиге быйанду jÿредим…»

29.12.2025

Мöҥкÿ тууларлу Алтайыстыҥ эл-jоныныҥ öзöгинеҥ чыккан jайалталу jерлештерисле таныштыруны улалтып турубыс.
Эл газедистиҥ бÿгинде бу jорук – Аруна Алексеевна Монголова.
Ол поэт, Россияныҥ Бичиичилер ле Журналисттер биригÿлериниҥ турчызы, «Эл Алтай» телерадиокомпанияныҥ журналисти. Аруна Алексеевнаныҥ ÿнин телекöрööчилер «Эл Алтай» телеэфирдеҥ 10 jылдаҥ ажыра угат. Ол тергеебистиҥ тÿÿкизинде ады-jолы jаҥыланган jерлештери керегинде сÿрекей кöп телеберилтелердиҥ, jÿрекке томулар jÿрÿмдик учурлу ÿлгерлердиҥ авторы. Тили чечен ле бай, эрмек-кÿрмели эптÿ болгоны оныҥ jÿрÿмге аҥылу кöрÿмин ле бийик профессионал кемин керелейт. Аруна Монголованыҥ санаа-кÿÿнин угуп, ич-кöрӱмиле кычыраачыларысты таныштырар амадула, эрмек-куучын öтти.

– Аруна Алексеевна, Слерде ÿлгерлик jолдор тизер, сÿрлӱ сöстöр кÿрмеериниҥ jайалтазы бар деп качан оҥдогонор? Ӱлгерчи улус керегинде текши нени сананадыгар?

– Бу jÿрÿмде кажы ла кижиде бойыныҥ jолы, бÿдÿретен ижи бар деп тургуза öйдö jарт билип jадым. Сöскö jайалталу болгоным оогош ло тужынаҥ ала, байла, башталган. Энем мени сÿрекей ыйлак бала болгон деп айдатан. Оозы jабылбас, ыйлап ла турар. Мени ээчиделе магазинге барза, «Бу Белеҥ-Кобызында Эремей эштиҥ (адамныҥ jажына ла аданып jӱрген ады. Бичикте Алексей) ыйлак балазы келип jат, тÿрген божодыгар, капшай барзын» – деп, улус айдып туратан эмтир. Байла, ол до тужында куучындап турган болгон болбойым. Jе кокырлап айтса, андый.

Эмди сананып отурзам, школдо ÿренип турган öйдö бисти ÿредÿчилерис ÿредип, баланыҥ бар jайалтазын кеҥидип, элбедип, байыдып jат. Андый ÿредÿчилерим деп мен бойымныҥ баштамы класстарда ÿреткен ÿредÿчилеримди – Людмила Михайловна Айдынованы, Зоя Кастаковна Оминаны, алтай тил ле литератураны ÿреткен ÿредÿчим Клара Токтоевна Чараганованы айдарым. Jӱрегиме кару класс башкараачым – Клавдия Матыновна Палкина. Jолымда туштаган кажы ла ÿредÿчиме jаантайын быйанду jÿредим. Бу улус баланыҥ jилбиркегин кöрÿп, jайалтазын ачкан деп айтсам, сÿрекей чын болор. Анайып, школдо ÿренип баштаган öйлöрдö бойымныҥ баштапкы ÿлгеримди чÿмдегем.

Jе мен бойым ÿлгерчи улус керегинде берилтелер белетезем, jаантайын ла кайкап, бу улустыҥ кöрÿминиҥ элбегин, тереҥин, «Бу улус мыны канай озолодо кöрӱп салган?» деп кайкап jадым. Ол кöп бичиичилер эмди jÿрÿмде jок то. Jе ол улустыҥ айдып салганы, эмдиги ле ӧйдиҥ санаалары ла шÿÿлтелери. Оны кöрÿп кайкап jадыҥ: «Бу бичиичилер öйди öткÿре кöрöтöн улус турбай, мыны туку качан jарым чак кайра кöрÿп, оҥдоп салган болуптыр». Jе ол улустыҥ бирÿзи – мен, ол улустыҥ тоозына кожулып турган кижи деп качан да сананбагам. Jе, байла, кижиге сöскö jайалталу болотоны ары jанынаҥ, öрö турган jайаанынаҥ берилетен болбой, кижи бу jÿрÿмге келзе, кажы ла бала, байла, аҥылу, бойыныҥ учурлу керегин апаратан кижи болуп темдектелип калатан болбой. Онойып, баштапкы ла ÿлгеримди 11 jаштуда чÿмдегем. Оны эмди, бу 40 jаштаҥ ажып калала кычырзам, кезикте кайкаарыҥ да, jаш ла баланыҥ сöстöри, jе кандый учурлу.

Тууларыс, бистиҥ тууларыс,
Слер кандый бийик, мöҥкÿ.
Jалаҥдар, бистиҥ jалаҥдар,
Слер кандый элбек, jараш.
Сууларыс, бистиҥ сууларыс,
Слер кандый тату, ток.
Ар-бÿткен бистиҥ Алтайыс,
Бис сени сÿÿрис jаантайын!

Мында ар-бÿткенниҥ учуры кандый тереҥ айдылганын кöрзöӧр. Бу jÿрÿмде улус jÿрÿп, jок болуп кайылып ла калат. А бистиҥ jеристеги агынын токтотпой агып jаткан суулар, туулар, ар-бÿткен, jараш кöлдöр канча чактарга турган-аккан ла бойы. «Бу jÿрÿмде ол нени кöрбöгöн деер…» – деп кезикте сананарыҥ. А бичиичи улус, байла, ол ар-бÿткенле, öй-jайаанла кандый да колбулу болуп турган улус болбойсын… Андый сезимге jедерге, байла, кижи ару кÿÿн-санаалу болор керек. Ончо улуска ачык jÿректÿ, ойгор кöгÿстÿ, улустыҥ кажызын ла «Ол – jакшы, бу – jаман» деп ылгабас, кажы ла кижинеҥ jакшыны кöрÿп, кажы ла кижиге быйанду jÿргени болбой деп сананадым.

– Бистиҥ тергеениҥ кандый jуртында школдогонор, ÿредÿни кайда алганар? Чокумдап ийзеер.

– Мениҥ öскöн-чыккан тöрöл jуртым – Оҥдой аймактыҥ Jоло jурты. Бу ла jуртта öскöм, бу ла jуртта 9-чы класска jетире ÿренгем. Jаантайын оморкоп айдып jадым: «Мен Jолоныҥ Эркемен Матынович Палкинниҥ адыла адалган орто ÿредÿлÿ школыныҥ ÿренчиги». Бу школдо 9 классты ÿренип божодоло, Горно-Алтайск каланыҥ ÿредÿчилер белетеер колледжиниҥ алтай бöлÿгинде ÿренгем. Педколледжтеги студент ӧйлӧристи jаантайын jылу эске аладым. Бу ӱредӱлӱ тӧс jерде таныжып наjылашкан ӱӱрелеримле эмдиге jетире бек колбуда jӱредим. Бистиҥ группаныҥ класс башкараачызы Роза Учуровна Ютее-ва биске сӱреен jакшынак таскамал берген. Экинчи курстаҥ ала университеттиҥ дисциплиналарын ӱренгенис. Клавдия Кедешевна Пиянтинованыҥ, Майя Пет-ровна Чочкинаныҥ, Нина Михайловна Киндикованыҥ лекцияларын сӱреен сонуркап угатаныс. Ол öйдö алтай бöлÿктеҥ бисти эл университетке 3-чи курска кöчÿрип туратан болгон. Анайып, педколледжти божоткон кийнинде, ÿредÿмди университеттиҥ филология факультетинде улалткам.

– Не ле немеге öй керек. Алтын баалу öйди кайдаҥ табып, jайаандык jилбÿгерди ычкынбай, канайып эрчимдÿ улалтадыгар? Бу jажытла ÿлежип ийген болзоор.

– Jе бу jÿрÿмде кижи jаҥыc ла «Мен – ÿлгерчи» дейле, отурып, ÿлгер бичибей турган не. Ол эмезе «Мен – корреспондент, мен – берилтелер öткÿреечи» дейле, jаҥыс ла берилтелерге кöрöлö, отурбай турган не. Та кажы ортозында ол öй табыла берип турган? Бу ла ортозында сен – эне-адаҥныҥ балазы, кайындарыҥныҥ келди, олорго аjару эдер керек, бу ла ортозында сен – кожо чыккандарыҥныҥ эjези, олорды да угуп ийер керек, су-кадыгы, ижи-тожы кандый деп телефон до согуп ийер керек. Ого коштой, телефон соккон улуска каруу берер керек. Чынын айдар болзо, кажы ла кижиге аjару керек. Бу ла öйдö сен – эне. Эне дезе – ол база учурлу керек. Оныла колбой, эске алып ийейин. Бу ла кÿндерде Сурайа Михайловна Сартакова керегинде берилте белетеп тура, бичигин ача ла тартарымда, эҥ ле озо учураганы – ол «Энениҥ кайралы jок бÿдÿрип jаткан ижи» деп jолдыктары. Бу, чын да, jÿрÿмисте апарып jаткан jаан ижис.

Мен бойым ӱч баланыҥ энези. Кажы ла балаҥда бойыныҥ кöрÿми, кылык-jаҥы бар. Олордыҥ кажызына ла аҥылу аjару эдер керек. Оныҥ учун айлыҥа jанып келзеҥ, сен дезе ол ло тарыйын казанчы боло берип jадыҥ, курсак-тамак азар керек. Бу ла öйдö сениҥ айлы-jуртыҥ ару, jылу болзын деп чырмайып jÿрÿп jадырыҥ. Оноҥ бу ла öйдö, та качан да, канайып та сени ченеп, сеге jолдыктар келип jат. «Акыр ла, оны божотпой бичип салар керек» – деп, тÿрген-тÿкей ле чаазынды алып, бичип jадыҥ. Jе, байла, jÿрÿм онойып ла öдÿп турган деп сананадым.

– Поэзия телекейинде кажы ла ÿлгерчиде бойыныҥ таҥынаҥ jолы, ууламjызы бар. Слердиҥ jайаандык jолыгарда кöп саба аjару кандый темага салылат, неге учурлалат?

– Бу суракка каруу берердеҥ озо, эмеш jартамал эдип ийейин: мен сÿрекей узак öйгö декретный отпускта болгом. Ӱредÿмди божодоло, билелÿ, айыл-jуртту болуп, Кайырлык jуртта jаткам. Jанында (12 беристе тууразында) Jоло jуртта ÿредÿчи болуп иштегем. Бу öйдö кижиниҥ jÿрÿмине кажы ла ченемел тегиндÿ келбей турганын оҥдодым. Берилген jолды öдÿп, байагы карандаш канайып учалып туратан эди, бажы курч болзын деп, байла, кижиге де ондый курч болорго jÿрÿм ченелтелер, ÿредÿлер берип турган. Биске школдыҥ ÿредÿзинеҥ башка jÿрÿмниҥ ÿредÿзин база öдöр керек болуп jат. Айдарда, кижи jÿрÿмниҥ ÿредÿзин канайып öдÿп турган, байла, ÿлгерлик jолдыктар анайып ла чыгып турган болбой деп сананарым. Онойдо ок сÿÿш кижиге тереҥ сезимдер берип jат, кижи дезе эне болгон кийнинде jÿрÿмде кöрÿми база öскöрип jат. Эне кижи балдарыла кожо база чыдап турган деп сананып jадым. Кайда да jастырып jадыҥ, кайда да келишпес сöстöр дö, арыган, арбанган тушта, айдыла берет. Jе jÿрÿмнеҥ алган ÿредÿле бичиичи кижиниҥ кöрÿми теҥ-тай öзÿп, ÿлгерлик jолдыктары jӱрÿмдик ченемелинеҥ камаанду болуп турган болбой деп сананып jадым.

– Jÿрÿмде кажы ла ченемел бичиир кÿмÿрел берер ийде болбой, андый ба?

– Андый, эйе.

– Слердиҥ баштапкы ла jуунты бичигер качан кепке базылып чыккан? Оныла колбулу jилбилÿ учурал, байла, бар. Куучындап берзеер.

– Баштапкы ла jуунтым 2006 jылда чыгарда, ол бистиҥ Алтайыс ичине биб-лиотекалар сайын таркай берген болгон. Оноҥ бир ле кÿн jаскыда отурзам, ол тушта телефон, интернет jок öй, сÿрекей солун табыш болуп, аудио-диск келген. Эмди Алтай Республиканыҥ нерелÿ артисти Марина Саксаеваныҥ кожоҥдорлу аудио-диски болгон.

Марина Саксаева мениҥ ÿлгерлериме кÿÿ салган эмтир. Ӱлгерлерим кожоҥ болуп jаҥыланганын угала, сÿрекей сÿÿнгем. «Марина деп кижи, бу кем болот не, кандый кижи болот не?» деп ичимде jилбиркеп, соныркаган эдим. Кийнинде Маринала таныжып, оныҥ айтканы санаама кирип jат: «Бу jолдыктарды кöрöлö лö, кожоҥ болзын деп амадагам».
Ол ÿлгерди айдып берер кÿÿним бар. Бу мениҥ ÿлгерчи jолымда эне болгон тужындагы «Кабай кожоҥ» деп ÿлгерим.

Уйуктап калган тымык jеристе
Энелер кожоҥы jаантайын угулган.
Теҥери тÿбинде jарыткыш айыс
Кандый кÿÿлÿ кожоҥдор укпаган.
Айдыҥ тÿнде Кайырлык ичине
Кабай кожоҥым араайын jайылат.
Кабайда jайкаган баламла кожо
Бийикте jылдыстар база jайканат.
Уйукта, балам, уйукта Кÿзелеш,
Тÿжиҥе сениҥ айылдаар тийиҥеш.
Уйукта, балам, уйукта, амыра,
Болушчым болорыҥ, тÿрген чыда.
Кӧзнӧгим ӱстинде быjыл jаскыда
Уйа тарткан боро кушкаш.
Тӱн ортодо ойгонгон кызына
База кожоҥын чӧйӧт ошкош.
Чактар да öтсö, кабай кожоҥын
Энелер кожоҥдоп, балдарын чыдадар.
Jалакай jÿректÿ энелер кожоҥын
Катап ла ай бийиктеҥ тыҥдаар.

– Сÿрекей кеен ле учурлу jолдыктар! Кöзиме бойымныҥ энем, ол ок öйдö бойым баламды jайкаган öйлöр эзелди… Аруна Алексеевна, эмди слердиҥ ук-уйагар керегинде куучындап берзер?

– Кажы ла кижи укту-тöстÿ. Мениҥ сööгим – иркит. Адам – Алексей Саадакович Чурпанов, энем – Гюльнара Александровна, кöгöл-майман сööктӱ. Ада-энемде бис ӱч бала. Мен эҥ jааны. Мениҥ кийнимдеги сыйным – Арина Алексеевна, калада балдардыҥ поликлиниказында фельдшер болуп иштеп jат. Карындажым – Шуну Алексеевич, Jоло jурттыҥ школын башкарат. Оогошто, айылда сочинение бичиирге энем болужып туратан. Энем – ол мениҥ эҥ ле баштапкы ÿредÿчим. Баштапкы сöсти айтканымнаҥ, баштапкы алтамды алтаганымнаҥ ала jакшыны-jаманды ылгап ÿреткен улус – эне-адам. Олорго jаантайын jаан быйанду jÿредим.

Адам jанынаҥ алза, мениҥ карган адам да, оныҥ адазы да чечен тилдÿ, ойгор кöгÿстÿ болгоныла эмдиге jетире бистиҥ jурттыҥ эл-jоныныҥ ортозында куучындар jÿрÿп jат. Адамныҥ энези тогус баланыҥ энези учун «Материнская слава» деп Орден тагынган быйанду эне. Мен сананып jадым, энем де, адам да jанынаҥ, бастыра ла jаандарым, тöп, ойгор кöгӱстӱ, колы быйанду да улус болгон.

Энем jанынаҥ карган энем де, оныҥ энези де база тöп улус болгон. «Слерле куучындашса, токынал аладыс» деп айлынаҥ улус ырабас болгоны эмдиге албаты ортодо айдылат.

– Куучынарды угуп, оогоштоҥ ала jӱрÿмниҥ чын сезимдерине таскадылган, jакшы-jаманды ылгап билер кижи деп оҥдодым. Кемдердиҥ отогына келин болуп барганар, канча jаштуда?

– Университеттиҥ 3-чи курсында, 19 jашту öйимде, тöӧлöс сööктÿ Монголов Игорь Валерьевич деп jиитле кожо биле тöзöгöнис. Ол 2002 jылдыҥ jазы. Ол тужынаҥ ала тургуза öйгö jетире, 24-чи jыл эш-нöкöримле кожо jуртап jадыс.

Эш-нöкöрим тургуза öйдö аказыла кожо таҥынаҥ бойыныҥ jурт ээлеминде иштеп jат, Кайырлыкта. Бистиҥ jуртыс кичинек. Балдарды ÿредер керек. Анда артар аргабыс jок болуп, балдар балдарла кожо jÿрзин деп амадап, Горно-Алтайск калага кöчÿп келгенис, 2011 jылда.

– Слер бу jуукта солун jол-jорукка jÿргенеер. Туку Екатеринбург калага. Оны эске алып ийектер…

– Бу jÿрÿмде кижи эбире телекейге, салымга быйанду болзо, jӱрÿм де база куулгазын сыйларды эдип туратан неме эмтир деп айдар кÿÿним бар. Екатеринбург калага jоруктап jÿргеним – ол мениҥ кандый да тÿш jеримдий болды. Бир кÿн Алтай Республиканыҥ Бичиичилер биригÿзин башкарып турган Солли Бронтоевна Ефимова бичиген: «Ӱлекер аайынча келижип турган jол-jорукка слердиҥ барып-келер кÿÿнигер бар ба?» Мен дезе бир де эреҥистелбезинеҥ jöбимди бергем. Анайып, сÿрекей тÿрген-тÿкей Россияныҥ Бичиичилер биригÿзи билеттерди меге алган.

Бу Биригÿниҥ jаан ÿлекери аайынча бир ле öйдö jаан калаларда: Ростов-на-Дону, Пятигорск, Нижний Новгород, Новосибирск, Владивосток, Санкт-Петербургта литературно-поэтикалык марафондор öткöн. Меге Екатеринбург калага барарга келишкен. Jаҥыскан ла баргам. Баштап чала чочыдулу болгон. Ыраак jол-jорукка jÿрбеген, андый ÿлекерлерде турушпаган кижи эдим. Jе качан да оны баштаар керек, оныҥ учун jÿрексиреп барган да болзом, ончо ары jанынаҥ меге сый болгон деп айдарым. Jолды, самолетко билетти, jадатан jерди, керек дезе, кайда токтоп, ажанатанын – ончо Россияныҥ Бичии-чилер биригÿзи ÿзе белетеп салган.

Бу литературно-поэтикалык марафонго барып, бойым ошкош кöрÿмдÿ сÿреен кöп улусла таныштым. Кижи дезе андый jаҥыс аай кöрÿп турган улусла кöрÿжип, туштажып, куучындашса, аҥылу ийде берилетен эмтир.

Бистиҥ Алтай Республиканыҥ сценазында ÿлгер кычырбагам, бÿгӱнги кÿнге jетире. Jе Екатеринбург каланыҥ Актердыҥ туразыныҥ (ол 19 чактыҥ тудумы) сценазында кычыраачыларга, кöрööчилерге, поэзия сÿÿген улуска бойымныҥ ÿлгерлеримди алтай тилле кычырдым. Бу керектиҥ некелтелери аайынча туружаачылар бойыныҥ тилиле кычырар керек болгон. Элбек Зандраев – бурят тилле, Инесса Курилова – юкагир тилле бойыныҥ jааназыныҥ куучындап салган чöрчöктöрин, куучынын орус тилге кöчÿреле, синхронный кӧчӱришле кычырган. Анайда ок Рифат Джамал деп jаан jашту кижиле таныштым. Бойы ветеринар билимдердиҥ профессоры, докторы, поэт. Дмитрий Артис деп кижи база болгон. Ол аҥылу jуучыл операцияныҥ туружаачызы болуптыр. База бичиичи, балдарга чÿмдеп турган. Jе кажы ла туштаган кижиле танышканым – солун бичик кычыргандый бодолду болды деп айтсам, jастыра болбос.

Кижи кажы ла jол-jоруктаҥ башка, аҥылу кöрÿмдÿ, кӧкси кандый да байып калган немедий jанып jат деп айдылатаны – шак мениҥ учуралым болды. Бу ла 2-3 jыл кайра мен Борис Укачинович Укачинниҥ «На мой взгляд» («Мениҥ кöрÿмимле») деп публицистика, очерктер, эске алыныштар ла литературалык миниатюраларлу бичигин кычыргам. Ол тужында сÿрекей кööрöм санааларга келген болгом. Ол öйлöрдö, бичикте эске алыныштар аайынча, jайаандыктыҥ улузы туштажып, санаа-шÿÿлтелериле ÿлежип турган öйлöрди jакшызынып, «бисте, öскö калада качан бирде база андый туштажулар болгон болзо, кандый jилбилÿ болор эди» деп санангам. Кемге де айтпагам, бойымда ла санангам. Айдарда, бу мениҥ сананган санаамды, öрö турган jайаан уккан болгон болбой, оныҥ учун мени «бу мындый туштажулар эмди де болуп турган, Аруна, ого барып, келер арга бар» деп, мениҥ «чаҥкыр амадумды» бÿдÿргенине jаан быйанду арттым.

– Аруна Алексеевна, база ла бир сурагым бар: журналисттиҥ профессиязына канайып келгенигер? Слерге, эптÿ куучын-эрмек чöйöр, кÿÿн кöдÿрер ÿлгерлер бичиир кижиге, тилле, сöслö jуук колбуда кижиге, бу профессия jеҥил берилип турган болбой?

– Горно-Алтайск калага келеле, школдо ÿредÿчи болуп иштеерге амадагам. Каланыҥ 7-чи, 1-кы таҥмалу школдорына резюме табыштырып, иш бедирегем. Jе «Ӱредÿчилер тоозы jеткил, ишке алар аргагыс jок» деген каруу болгон. Анайып, ары jанынаҥ jол болуп, университетте кожо ÿренген ÿÿрем Тана Константинова (бу радиодо иштеген болгон) декретке барып jадарда, Зинаида Афанасьевна Тугудина телефон согуп, Тананыҥ ордына удурумга ишке кычырган. Анайып, мен кижиниҥ ордына иштеп келеле, бÿгÿнги кÿнге jетире бу öмöликте артып калдым.

Бу ишке jолды меге салым берген деп айдарым. Ӱредÿчи болорго амадаган кижи, сананбас, сакыбас jанынаҥ элбек jетирÿлер таркадар ууламjыла таныжып, уйуктап калган арга-чыдалым ачылган.

Тергеебис ичиле jоруктап, jайалталу jерлештерисле таныжып, олор керегинде берилтелер белетеп турган ишке канайып сÿÿнбес? Оныҥ учун бойымныҥ салымыма, «Салым берген jол» деп таҥынаҥ телеберилтемди апарып jатканыма, бу берилтелерди белетееринде кожо туружып турган нак ла иштеҥкей ӧмӧлигиме быйанду jÿредим.

Алтай солундарла эл-jонды таныштырары – ол кажы ла телекöрӧöчиниҥ айлына айылдап барып тургандый бодолду сезилет. Оныҥ учун айткан сöс чындык, тöгÿни jок болор керек деп сананып jадым. Улуска чын jетирÿ jетирер, Алтайыс ичинде jаткан jарлу, бийик jедимдерге jеткен, учурлу керектер бÿдÿрип турган улусты кöргÿскенис, ол экранныҥ ары jанында улус кöрÿп, «Аа, бистиҥ jеристе мындый jерлештерис бар турбай» деп, ол улустаҥ тем алып, кандый да карыкчалду кÿÿн-санаалу отурган болзо, ол улустыҥ кÿÿнин де кöдÿрип салып турган болорыс па деп иженедим. Сöстиҥ чындыгы – эҥ ле jаан ийде болбой» – деп, Аруна Монголова куучындап, сурактарыма jилбилÿ ле толо каруулар берди.

Поэт, журналист эпшиниҥ куучынын угуп, кажы ла кижи – бÿткÿл телекей, jÿрÿми – тÿÿки, öзöги – канча кат орчылаҥ бодолду деп санаа база ла катап чокумдалды. Айдарда, бир бичимел кеминде кижини билип, оҥдоп алар арга jок. Анчада ла jайаандыктыҥ улузын…

Бойымныҥ аjарганымла, кыскарта айдар болзо, кажы ла кÿн эртен тура «Эл Алтай» телеэфирде куучындап турган Аруна Монголова – ол тöп, керсÿ кылык-jаҥду, болужарга jаантайын белен, jайаандык jолы элбек, не ле немени тереҥ шÿÿп, учурын оҥдобойынча артык сöс айтпас, jаанды jаан деп тооп jÿрер, калыгыныҥ чÿм-jаҥдарын буспаска кичеенер эпши. Ол бÿгÿнги кÿнде алтай калыгыстыҥ келиндериниҥ бийик сÿр-кеберин темдектеп турган энелердиҥ бирÿзи деп оморкоп айдадым.

P.S.
Бойыныҥ öйинде, Монголова деп öбöкöни угала, «бу кандый солун öбöкö, кайдаҥ келген öбöкö? Акту ла ол моол сööкту, а Монголова – ол оныҥ jайаандык псевдонимы» деп санаа болгон эди.

Татьяна Тадыева
Jуруктарда: А. Монголова Екатеринбург калада öткöн литературно-поэтикалык марафондо