Алтайдын Чолмоны

Јалакай, буурзак јӱректӱ эпши

16.01.2026

Келей јуртта јадып турган Татьяна БАШКУНОВАНЫҤ ады-јолын јербойыныҥ да улузы, Кан-Оозы аймактыҥ да эл-јоны јакшы билер. Је оныҥ ады Келейдиҥ Культура байзыҥыныҥ башкараачызы болуп иштеп турганынаҥ јарлу эмес, ол бойыныҥ чылазыны јоктоҥ эдип турган волонтер ижинеҥ танылу.

Аҥылу јуучыл операция башталарда, Татьяна Борокӱчӱковна ӧштӱниҥ јерине атанган јуучыл јерлештери учун санааркап, тууразынаҥ кӧрӱп отурып болбогон. СВО башталганынаҥ ла ала ол јылу кийим-тудумду, аш-курсакту посылкалар белетеп, гуманитар болуш јуурында туружып баштаган. Је бу эдип турган ижи јеткил эмес деп оҥдоп, быјыл кӱчӱрген айда Татьяна Борокӱчӱковна Лугансктагы айылчылык (гостевой) турага барып јӱрген.

Оныҥ јол-јоругы ла Келейдиҥ волонтерлоры керегинде куучынын угарга, бу эпшиге айылдап јӱрдибис.

«Ары барып, јуучыл уулдарга, эрлерге бойыныҥ тӧрӧлиниҥ кичинек те болзо јылузын, курчузын, куйагын јетирдим. Мындагы гуманитар болуш јууп, аткарып турганы ла ого барып иштеери чек башка эмтир.

Мындый тура бар болгоны сӱрекей јакшы баштаҥкай деп оҥдодым. Ӧскӧ тергеелердиҥ јуучылдары бистиҥ јерлештерле кожо ого келип, чек кайкажып, гуманитар болуш јанынаҥ эҥ ле эрчимдӱ Алтай Республика иштеп јат деп айдышканын угарга келишти. Ӧскӧ тергеелерде јӱк посылкалар келзе кичеер ле оны таркадатан кандый да ангарлар, складтар ла бункерлер бар эмтир.

Озо баштап Луганскка једип барала, айылчылык турага келип турган уулдардыҥ кӧстӧрине кӧрӧргӧ меге уйатту болгон. Нениҥ учун дезе бис мында отурала, СВО-го болужып турубыс деп айдыжып јадыбыс. Је мынаҥ барган гуманитар болуш тоолу ла кӱннеҥ тӱгенип калат. Бир катап аткарган керектӱ эдимдер јаантайын болор аргазы јок ине. Мынаҥ барган гуманитар болушты аайлап, складтар сайын ылгап саладыс – кийим-тудумныҥ, аш-курсактыҥ, окоптыҥ ӱспекчиндериниҥ, суулардыҥ, эм-томныҥ ла оноҥдо ӧскӧзиниҥ. Анаар-мынаар чачылып калган јадар аргазы јок. Оны ончозын тӧзӧп башкарган улуска јаан быйанымды айдадым.

Гостевой тураныҥ ижи тӱни-тӱжиле ӧдӱп јат. Эртен тураныҥ 6 саадында туруп, аш-курсакты белетеп баштайдыс. Бисте кере тӱжине курсак белен, мылча изӱ болор керек. Компотторды канча литрлерле кайнадып, болуштопторго уруп саладыс. Јаантайын боорсок, пирог, калаш болор учурлу. Келген јуучылдарысты айылдыҥ аш-курсагыла азырайдыс. Мындый тура бар, бого келип, мылчага јунунып алар, тыштанып арга бар деп, олор ончозы биске быйанын айдып јӱргилейт. Онойдо ок уулдар ойто кайра передовой јаар барып јатса, керектӱ не-немезин салып бередис.
Јерлеш јуучылдар айылчылык турага келип, адылу посылкаларын алат. Передовойдоҥ чыгып болбой турган кезик уулдарга посылкаларын јетирерге кандый бир эп-арганы табып, јетирерге албаданадыс.

Андагы јерлеш уулдарга кажызына ла јылу сӧстӧр айдып, карындажым, балам деп карузып, бажынаҥ сыймап, алкап салзаҥ, олордыҥ кӧстӧри чоктолып, кӱӱн-табы јарый берет. Олор сенеҥ энезиниҥ јӱрегиниҥ јылузын сакып, бедиреп турганы сезилер.

Луганскта тоолу ла кӱнге јӱргеним качан да ундылбас кӱндер болуп артар. Ол јол-јорукта јӱрӱп кӧргӧнимле, тӧжӧк-јастык суруда эмтир, нениҥ учун дезе јуучылдар блиндажтарда јадып турган деп билерис ине. Онойдо ок масксетьтер, пончолор, ӱспекчиндер једишпей турган. Олор кӧп сабазында адылу аткарылып јат. Алама-грушаныҥ ӧзӧгин кодорып, бойын кертеле кургадып, карманга бадар эдип оогош баштыгаштарга сугуп аткарза, јакшы эмтир. Кожо алып јӱрерге сууны 0,5 литр болуштопко урза эптӱ.

Келей јурттыҥ эл-јоны кажы ла ай ӱспекчиндер эдип, тоҥмок суулар уруп, боорсоктор быжырып, масксетьтер тӱӱп, оноҥ до ӧскӧ иштер бӱдӱрип, акча-манат јууп, СВО-го болужын јаантайын јетиргилейт. Эмди оноҥ кӧрӱп-угуп алганымды Келейдиҥ волонтерлорына јетирерим.

Бисте албатылык деген атла адаткан «Кӱреелей» фольклорный ӧмӧлик бар. Оныҥ башкараачызы Наталья Ивановна Орусова, турчылары – Чачак Алексеевна Казакулова, Айана Алексеевна Чичиекова – бу улустыҥ балдары эмди ле СВО-до. Гуманитар болуш аайынча ижин бир де катап токтотпогон улус: Чечек Алексеевна Сумина, Сылай Капшаевна Чичиекова, Эльвира Капшаевна Делдошпоева, Раиса Петровна Махина, Вера Петровна Модорова, Зинаида Александровна Тоедова, Наталья Владимировна Арбаева, Эльвира Алексеевна ла Виктор Кымович Делдошпоевтер, ӧскӧ дӧ кӧп-кӧп улус јаантайын болужын јетирет.

Акча јуурында јурттыҥ эл-јоны бӱткӱлинче туружат. Јаан јашту ӧрӧкӧндӧр: Байрам Бокович Алексеев, Клавдия Кымаевна Тезегешева, Зинаида Николаевна Модорова, Клара Судуйтовна Тоедова, Любовь Судуйтовна Тоедова пенсиязын алза, кыйалтазы јогынаҥ аткарадылар. Клубтыҥ туразы соок то болзо, јуулыжып, тӱни-тӱжи иштенедис» – деп, Татьяна Борокӱчӱковна куучындады.

Ол бойыныҥ волонтер ижин качан да аҥылабайт, јарлабайт, јуучыл јерлештерине агару кӱӱн-санаазыла болужарга албаданат. Бу јалакай, буурзак јӱректӱ эпшиниҥ јӱрӱми ле эдип турган ижи кӧп улуска јозок болуп, эл-јонды бир амаду бириктирет – Тӧрӧлин корып турган јуучылдарга ончо јанынаҥ болужар.

Виктория БАДАКИНА
Евгений БУТУШЕВТИҤ фотојуругы