Алтайдын Чолмоны

Јонјӱрӱмдик учурлу объекттер тударыныҥ сурагы

13.02.2026

Алтай Республиканыҥ башчызы Андрей Турчак 2026 јылда тергееде јонјӱрӱмдик учурлу объекттерди тудары, јаҥыртары ла јазаары јанынаҥ сурак аайынча штабтыҥ јуунын ӧткӱрген.

Јуунда профильный министрлер, муниципалитеттердиҥ јаандары ла подрядчиктер турушкан. Тергеениҥ башчызыныҥ айтканыла, бу улус тудум ла јазашту иштер чыҥдый ла ӧйлӱ-ӧйинде ӧткӱрилери учун каруулу болуп јат.

Тудум иштери графиктеҥ соҥдоп турган объекттер јуунда таҥынаҥ суракла кӧрӱлген.

Андый объекттердиҥ тоозында — физкультураныҥ ла су-кадыкты тыҥыдарыныҥ Кош-Агаштагы комплекси. «Госјӧптӧжӱ аайынча бастыра ӧйлӧр ӧдӱп калган, иштер ӧткӱрилбей турган — деп, Андрей Турчак темдектеген. — Подрядчик — «Солнечная энергия+» компания. Бу компания Л. И. Тюкованыҥ адыла адалган школдо спортзалды јӱк арайдаҥ учына јетире тудуп, тузаланарына табыштырган ла прокуратураныҥ јанынаҥ ајаруларды јаҥыс катап эмес алган».

Ол компанияла тургузылган јӧптӧжӱни токтодоры, оны оноҥ ак-чек эмес подрядчиктердиҥ реестрине кийдирери, документтерди тап-эриктер корыыр ла шиҥжӱ ӧткӱрер органдарга табыштырары керегинде јӧп јуунда јарадылган.

Андрей Турчактыҥ куучындаганыла, Горно-Алтайсктагы 12-чи таҥмалу школ аайынча ӱлекер такып экспертиза ӧдӧт. Оныҥ шылтагы — балдар ӱренер јерлердиҥ тоозын 100-ке шыдар кӧптӧдӧри. Башчыныҥ айтканыла, подрядчик — быжу, иштиҥ кемин-тебӱзин бийиктедерине ле объектте ишчилериниҥ тоозын кӧптӧдӧрине белен.

«Республиканыҥ классический лицейиниҥ туразын тудары аайынча айтса, мында графиктеҥ јаан соҥдош бар — деп, башчы темдектеген. — Строительдердиҥ тоозы кӧп лӧ иш тӱни-тӱжи де ӧдӱп турза, объектти табыштырарыныҥ ӧйи келер јылга кӧчӱрилердеҥ айабас деп чочыду бар. Тудум иштердиҥ бӧлӱгиниҥ ле подрядчиктиҥ алдында турган сурак — тудум иштердиҥ тутакталганын канча ла кирезине астадарга болуп, арга-кӱчтерди кӧптӧдӧ тыҥыдар керек».

Јазашту иштер ӧдӱп турган эҥ ле ыраак јонјӱрӱмдик объект — Улаган аймакта Балыкчы јурттагы детсад.

Анда эскирген, ӱрелген не-немелерди јайладары башталып калган, је смета јанынаҥ такып чоттомол эдилип јат. Тудум иштердиҥ баазы бийиктегени ол јуртка једери кӱч болгоныла, материалдарды јетирери бааланганыла колбулу. Бу јанынаҥ акча-манатла јеткилдеерине ӱзеери болужар деген.

Кӧксуу-Оозы аймакта Талду јуртта детсад тударын баштап болбойдылар. Кӱчӱрген айда јӧптӧжӱ тургузылганынаҥ ла ала тудум иштер ӧткӱрер бӧлӱк подрядчикле, јербойындагы «Ростелекомло» кожо колбуныҥ кабелин тудум иштер ӧдӧр јердеҥ ӧскӧ јерге кӧчӱрери аайынча сурактыҥ аайы-бажына чыгып болбой јат.

«Мындый оҥдошпос болуп калган айалга баалу-чуулу ӧйди «јип» турган — деп, башчы темдектеген. — Коллегаларга баштапкы ла калганчы ајару эткем — бу сурак эртен турага јетире ӧйдиҥ туркунына аайлаштырылып калар учурлу».

Оныҥ айтканыла, мындый штабтар «темдек ле эдип» ӧткӱрилбейт — кажы ла объект јанынаҥ сурактар кыракы шӱӱжилет.

«Бастыра республикага јарлу долгостройло колбулу айалга база болбозын — Кӧксуу-Оозы аймакта Сугаш јуртта Культураныҥ туразын тудары аайынча учурал ошкош. Оны туку 2022 јылда тудуп баштаган. Јетире тудулбаган объект республикан кемине алылган ла бойыска мындый молју алганыс — оны тударын ӧдӱп јаткан јылдыҥ учына јетире тӱгезип салар» — деп, башчы бӱдӱмјилеп айткан.