Алтайдын Чолмоны

Сӱӱнчини, јарашты сыйлагандарга быйан!

02.04.2026

Андрей Турчак Елена Бабаеваны кайралдайт

Тулаан айдыҥ 25-чи кӱнинде калада П. В. Кучияктыҥ адыла адалган эл театрда культураныҥ ишчилериниҥ байрамдык кӱнине учурлай кӧдӱриҥи ӧтти.
Эл-јонго сӱӱнчи, бийик кӱӱн-санаа ла јайаандык сыйлап тургандарды тергеениҥ башчызы Андрей Турчак, Эл Курултайдыҥ председатели Эжер Ялбаков, Россияныҥ Геройы, сенатор Амыр Аргамаков, АР-дыҥ јашӧскӱримниҥ политиказы ла спорт аайынча министри Александр Суразов, кеендикти сӱӱгендер ле кӧрӧӧчилер уткудылар.

Артисттер, кӱӱчилер, кайчылар, јурук-чылар, бичиичилер, библиотекалардыҥ, музейлердиҥ ле культураныҥ байзыҥдарыныҥ ишчилери, балдардыҥ кӱӱлик санаттарыныҥ преподавательдери — амыраар ла байрам кӱндерде амырын билбес, јарашка јӱткӱӱрине ийде кожор јайалталар. А. Турчактыҥ айтканыла, бӱгӱнги кӱнде культурада бӱдӱн-јарым муҥга јуук улус иштейт. «Тергеебистиҥ, текши орооныстыҥ ич-кӧгӱстик байлыктарын чеберлеп, ӧрӧ ӧскӱрип турганыгар учун кажыгарга ла јаан быйан. Тургуза ӧйдӧ культураныҥ тураларын јеткилдеери аайынча иштер эрчимдӱ ӧдӧт. Јурт јерлерде модельный библиотекалар ачылып, культураныҥ байзыҥдары, балдарга санаттардыҥ сургалдары тудулып, јаҥы кӱӱлик ойноткылар алылат.

2026 јылда культураныҥ ууламјызына 800 миллион салковойдоҥ кӧп акча чыгарылар. Ӧткӱретен иштердиҥ тоозында бӱгӱнги ӧйгӧ келижип турган культуралык-ӱредӱлик тӧс јерлер ачары, калада М. В. Чевалковтыҥ адыла адалган эл библиотеканыҥ јазал иштерин тӱгезери ле оноҥ до ӧскӧзи» — деп, башчы айтты.

«Россияныҥ культуразы — чактаҥ чакка улалып келген байлык. Мында ороон ичинде јаткан кӧп тоолу албатылардыҥ чӱм-јаҥдары, једимдери сӱрлӱ бириккен. Бистиҥ республика бойыныҥ јайалталарыла јарлу.

Культурада иштеери — тегин ле профессия эмес. Ижин сӱӱп, ончо бар јок аргаларын тузаланып, бийик једимдерге, јаҥы ачылталарга, јарашка уулангандар салымын культурала колбойт. Слердиҥ ижигер јонјӱрӱмдикте ич-кӧгӱстик байлыктарды быжулап, таскамал иш ӧткӱрип, јиит ӱйеге јайаандыкка јол ачарга баштайт. Алтайдыҥ эл-јоныныҥ азыйгы чӱм-јаҥдарын орныктырып, албаты кеендикти, театрлык ойындарды, кӧрӱ-выставкаларды ла чӱмдемел эдимдерди баалаган улустыҥ тоозы јылдаҥ јылга кӧптӧйт. Анчада ла Россияда ӧдӱп јаткан Албатылар бирлигиниҥ јылында бу ончозы јаан учурлу.

«Единая Россия» партияныҥ албаты программазы аайынча культура ууламјыда кӧп тоолу иштер ӧткӱрилет. Ол тоодо А. В. Анохинниҥ адыла адалган эл музейдиҥ ле П. В. Кучияктыҥ адыла адалган эл театрдыҥ кирер јаны чыныкталып јазалат, Кан-Оозы аймактагы Моты-Оозы јурттыҥ Культура байзыҥында чыныкту иштер ӧткӱрилет, Кӧксуу-Оозы аймактагы Сугаш јуртта јаҥы клуб тудулат, Оҥдой јуртта Культураныҥ байзыҥы ла каладагы 2-чи таҥмалу кӱӱлик сургалдыҥ туразы јаҥыртылат.

Тергеениҥ депутаттары культураныҥ сурактарына јаан ајару салып, культураныҥ тӱрген тудулар модульный тураларын тударын калганчы сессияда јӧмӧгӧн. Анайда ок «Алтай Республиканыҥ албаты артисти» деген ат адаар јӧп јарадылган» — деп, спикер Эжер Ялбаков айтты.

Уткуул айткандар культураныҥ бӧлӱгиниҥ ветерандарына база јаан быйанду сӧстӧрин айттылар. Олор Алтай Республиканыҥ албатызыныҥ ич-кӧгӱстик байлыгыныҥ тӧзӧлгӧзи болот.

Кӧдӱриҥиде Кан-Оозы јурт-тагы балдардыҥ кеендигиниҥ санадындагы «Эрјине» деп кӧрӱмјилӱ јайаандык ӧмӧлигине «Албаты јайаандыгыныҥ нерелӱ ӧмӧлиги» (башкараачызы Буланат Станиславовна Тодошева) деп бийик ат адалды. Россия Федерацияныҥ культура аайынча министерствозыныҥ Кӱндӱлӱ грамотазы АР-дыҥ культура аайынча министри О. Ю. Антарадоновага, Быйанду самаразы АР-дыҥ башкарузыныҥ председателиниҥ баштапкы ордынчызы Э. Н. Малчиновко табыштырылды. «Быйанду Эне» деген темдекти АР-дыҥ культура аайынча министерствозыныҥ ишчизи Ч. М. Пильтина алды. Чечеш Михайловна керегинде айдар болзо, ол беш баланыҥ кару энези. Эҥ јаан уулы ичбойындагы керектер аайынча органда иштейт ле бийик ӱредӱлӱ заведениеде, эҥ оогожы дезе баштапкы класста ӱренгилейт.

«Алтай Республиканыҥ албаты узы» деген бийик атла Оҥдой аймактаҥ сӧӧктӧрдӧҥ эдимдер јазаар ус Владислав Михайлович Кухаев адатты. Эл театрдыҥ артисти Эмил Викторович Колбинге «Алтай Республиканыҥ нерелӱ артисти» деген бийик ат адаар јетирӱни залда јуулгандар изӱ колчабыжула уткудылар. Анайда ок мындый ок атла Алтай Республиканыҥ бијениҥ ле кожоҥныҥ «Алтам» деп государстволык театрыныҥ (худбашкараачызы РФ-тыҥ нерелӱ артисти Айана Шинжина) артисти Жанна Александровна Тонжанова адатты.

«Алтай Республиканыҥ культуразыныҥ нерелӱ ишчизи» деген бийик ат адаткандардыҥ ады јолдорын адап ийели. Олор — «Оҥдой аймактагы јурттар ортодогы тӧс библиотечный система» деп учреждениениҥ директоры Лариса Петровна Бабанова, Кош-Агаш аймактагы культураныҥ ла кеендиктиҥ тӧс јериниҥ директоры Индира Викторовна Балыкчинова, Оҥдой јурттагы балдардыҥ К. Ф. Малчиевтиҥ адыла адалган санаттар сургалыныҥ преподаватели Ренат Константинович Малчиев, Кан-Оозы јурттагы
А. Г. Калкинниҥ адыла адалган тӧс модельный библиотеканыҥ библиотекари Алла Михайловна Мерушева, Маймадагы балдардыҥ санаттар сургалыныҥ преподаватели Светлана Викторовна Тазетдинова, каладагы балдардыҥ 1-кы таҥмалу кӱӱлик сургалыныҥ преподаватели Галина Владимировна Твердохлеб, Улаган аймактагы Балыктујул јурттыҥ библиотеказыныҥ јааны Наталья Константиновна Тымыева.

Алтай Республиканыҥ Кӱндӱлӱ грамотазыла Алтай Республиканыҥ бијениҥ ле кожоҥныҥ «Алтам» деп государстволык театрыныҥ артисти Елена Владимировна Бабаева, «Кан-Оозы аймактагы клубтардыҥ тӧс системазы» деп учреждениениҥ ишчизи Алтынай Михайловна Бакова, «Чой аймактагы јурттар ортодогы тӧс библиотечный система» деп учреждениениҥ ишчизи Ирина Николаевна Годунова, Турачак аймактагы «Јайаандыктыҥ ла соот ӧй ӧткӱрер тураныҥ» ишчизи Марина Валерьевна Коркина, Кӧксуу-Оозы аймактагы «Јайаандыктыҥ ла соот ӧй ӧткӱрер тураныҥ» ишчизи Татьяна Николаевна Папитова, Улаган аймактагы Балыктујул јурттыҥ Культура байзыҥыныҥ художественный башкараачызы Динара Владимировна Тадышева кайралдаттылар.

Эл Курултайдыҥ Кӱндӱлӱ грамотазын АР-дыҥ культура бӧлӱгинде иштеп тургандарды керектӱ не-немеле јеткилдеер башкартуныҥ ишчизи Светлана Владимировна Баландина, Улаган јуртта культураныҥ тӧс јериниҥ ишчизи Светлана Валерьевна Енчинова, Шабалин аймактагы Барагаш јурттыҥ Культура байзыҥыныҥ художественный башкараачызы Александр Алексеевич Ерленбаев, Турачак аймактагы «Јайаандыктыҥ ла соот ӧй ӧткӱрер тураныҥ» художественный башкараачызы Александр Алексеевич Лобода, Маймадагы балдардыҥ санаттар сургалында библиотекарь Людмила Юрьевна Мешкова, А. В. Анохинниҥ адыла адалган эл музейдиҥ ишчизи Ольга Анатольевна Приешкина, Майма аймактагы Карлу јурттыҥ клубыныҥ ишчизи Наталья Валериевна Сизинцева, Турачактагы балдардыҥ санаттар сургалыныҥ преподаватели Светлана Сергеевна Стахнева алдылар.

Анайда ок культураныҥ ишчилерине АР-дыҥ јашӧскӱримниҥ политиказыныҥ ла спорттыҥ, культураныҥ министерстволорыныҥ кӱндӱлӱ грамоталары табыштырылды.
Кӧдӱриҥи јайаандык јылдыстардыҥ јаркынду јараш ойын-концертиле тӱгенди.

Хамида ТАДИНА белетеген