Алтайдын Чолмоны

Алтай Республиканыҥ 35 јылдыгы

02.07.2026

Алтай Республиканыҥ тоомјылу эл-јоны, кӱндӱлӱ најылар!
Быјыл бистиҥ республика јаан учурлу эки јылдыкты темдектейт — Алтай Республика тӧзӧлгӧниниҥ 35 јылдыгын ла алтай албаты Россияга бойыныҥ кӱӱниле киргениниҥ 270 јылдыгын. Олор бистиҥ тӱӱкибистиҥ тӧзӧлгӧзи болот, тергеениҥ бӱгӱнги ле келер ӧйин чокумдайт.
Бистиҥ бу юбилейлик јылдыктарыс 2026 јылга келишкен — оны РФ-тыҥ президенти Албатылардыҥ бирлигиниҥ јылы деп јарлаган. Онызы бу јылдыктарга аҥылу учур берет. Ада-ӧбӧкӧлӧрис 270 јыл кайра талдаган јол бистиҥ салымыс кандый болорын јаантайынга ууламјылаган. Бирлик ле ийде-кӱчтӱ Россияда болуп тура, бис бойыстыҥ аҥылу культурабысты, тӧрӧл тилисти ле јаҥжыгуларысты чеберлеп, ичкери ӧзӱмниҥ быжу тӧзӧлгӧзин алганыс.
Бистиҥ бастыра једимдеристиҥ тӧзӧлгӧзинде — иш, јайалта, албаты-јон бойыныҥ кичӱ Тӧрӧлине чындык болгоны. Ӱредӱчилер, врачтар, культураныҥ ишчилери, фермерлер, аргачылар, строительдер — кажызы ла бойыныҥ кӱнӱҥ сайынгы ижиле Туулу Алтайдыҥ бӱгӱнги ле келер ӧйин тӧзӧйт.
Аҥылу быйан сӧстӧр — бистиҥ јуучылдарга, аҥылу јуучыл операцияныҥ туружаачыларына. Бӱгӱн олор, бойыныҥ ат-нерелӱ ада-ӧбӧкӧлӧри ле чилеп, јалтанбазын ла турумкайын кӧргӱзип, бистиҥ улу Тӧрӧлистиҥ бирлик тӧзӧлгӧзин корулайт. Бис олорло оморкойдыс ла айыл-јуртына јеҥӱлӱ јанып келерин сакыйдыс.
Кӱндӱлӱ најылар! Туулу Алтай амыр-энчӱниҥ, албатылардыҥ бирлигиниҥ ле најылыгыныҥ јери болгон ло болуп јат. Бистиҥ бирлигис, Тӧрӧлиске сӱӱжис, текши јадын-јӱрӱм јакшы болзын деп кӱӱнзеп иштеп турганыс — бистиҥ келер ӧйис једимдӱ болорыныҥ тӧс ийде-кӱчи ле быжу тӧзӧлгӧзи. Бис ӧмӧлӧжип, кандый ла уур-кӱчтерди ӧдӱп чыгарыс, бистиҥ республиканы оноҥ ары јарандыра ӧскӱрерис.
Бастырагарга бек су-кадык, ийде-кӱч кӱӱнзейдим. Кажы ла билеге — амыр-энчӱ, јакшы керектер, эҥке-тоҥко јадын-јӱрӱм!
Байрамла, Алтай Республиканыҥ Кӱниле!
Андрей Турчак,
Алтай Республиканыҥ Башчызы

Кÿндÿлÿ jерлештер!
Эл Курултайдыҥ депутаттарыныҥ ла бойымныҥ адымнаҥ слерди Алтай Республика тӧзӧлгӧниниҥ 35 јылдыгыла уткуп турум! Бу учурлу керек биске бойыстыҥ тергеебистиҥ бийик государственный статус алардаҥ озо канча чактарга улалып келген тӱӱкилик јолы, оныҥ калыгыныҥ турумкайы ла ойгоры, ӱйедеҥ ӱйеге ӱзӱлбестеҥ улалып келген јаҥжыгулары керегинде эзедет.
Быјыл бис база бир јаан учурлу јылдыкты темдектейдис — 270 јылдыҥ туркунына алтай албатыныҥ салымы Россияла колбулу. Онызы бистиҥ ада-ӧбӧкӧлӧрис чындык талдаш эткенин, Алтай бирлик кӱӱн-санаалык ла тӱӱкилик бек тазылдарлузын керелейт.
Бу ӧйдиҥ туркунына тергеениҥ государстволык тӧзӧлгӧлӧри тыҥыдылган: Алтай Республиканыҥ парламенти јасакчы тӧзӧлгӧни тӧзӧгӧн, окылу темдектери, государственный тилдердиҥ статузы јӧптӧлгӧн. Культураны, јаҥжыгуларды чеберлеерине, јонјӱрӱм-экономикалык ӧзӱмге, аҥылу ар-бӱткенниҥ байлыгын корыырына ууландырылган јасактар јарадылган ла јӧптӧр бӱткен. Эҥ учурлузы — бистиҥ јерлештеристиҥ јадын-јӱрӱми јарандырылат. Бойыныҥ ийде-кӱчине бӱдери тыҥыган ла бистиҥ субъекттиҥ — улу Россияныҥ бӧлӱгиниҥ оноҥ арыгы ӧзӱмине керектӱ аргалар ачылган.
Бистиҥ јаҥжыгулар, тилдер, культураныҥ ла ар-бӱткенниҥ энчилери чактар туркунына чеберлелип артсын! Республикага оноҥ ары ӧзӱм кӱӱнзейдим, оныҥ эл-јонына — амыр-энчӱ, ырыс, эҥке-тоҥко јадын-јӱрӱм!
Эжер Ялбаков,
Алтай Республиканыҥ Эл Курултайыныҥ Председатели