Алтайдын Чолмоны

Карантин токтодылды

30.07.2026

Јаан изӱ айдыҥ 28-чи кӱнинде пастереллезло јарлалган карантин токтодылды.

Јурт ээлемдер мал-ажын кичееп, азыранып јӱрген јаҥжыккан јӱрӱмине ойто кайра бурылат. Јурт ээлем јарымкалар, аттарла колбулу спорт маргаандар ла оноҥ до ӧскӧ керектер ӧткӱрерге эмди јараар. Эт-сӱт садарга јараар, јаҥыс јӱк ле вакцинация эдилип турган тергеелерге, олордыҥ тоозына ӧскӧ ороондорло кыйуда турган 33 тергее кирет.
Республикага јаҥы штаммду вакциналардыҥ ӱзеери бӧлӱктери келген. Башкару мал-аштыҥ ээлерине прививка салар кампанияга каруулу болзын деп баштанат. Окылу бичидилген мал-ашту улус јылыйткан малы учун компенсация-акча алган, мал-ажы окылу бичидилбеген, оныҥ учун угузузын јаргы ажыра эткен улуска јарым јылдыҥ туркунына компенсация-акча база тӧлӧлип калар.

Јаҥы јылдыҥ алдында корон соок ӧйдӧ бу јеткерлӱ оору-јобол Оҥдой аймактыҥ ээлемдерине табарган. Аймактыҥ ветеринар врачтары, јурт ээлемле колбулу бастыра ишчилер канча кире ӧйдиҥ туркунына бут кырында болгон, амыралта јогынаҥ тӱни-тӱжи аҥылу графикле иштеген.

Оҥдой аймактыҥ мал-аштыҥ ооруларыла тартыжар станциязыныҥ јааны Максим Сергеевич Тадышев ол керегинде мынайда эске алат: «Мындый айалгала оноҥ озо таныш эмес болгоныс. Кӱч ӧй ӧттис, бис те, мал-аш тудуп турган ээлемдер де. Алтай улус јажын-чакка мал-ажыла азыранып јӱрген эмей, иштеген ижи, јӱрген јӱрӱми – ол. Оныҥ учун бастырабыска кӱч, јеткерлӱ, санааркашту ӧй болгон. Је Алтай Республиканыҥ башкарузыныҥ, јурт ээлем министерствозыныҥ, Оҥдой аймактыҥ администрациязыныҥ, бас-тыра јурт јеезелердиҥ болужыла бу уур-кӱчти ӧдӧ бердис. Ӧскӧ аймактардаҥ, тергеелердеҥ бисти јӧмӧӧргӧ келген коллегаларыска, волонтерлорго јаан быйан. Је эҥ ле јаан быйан – мал-ажы оорыган, јыгылган тегин улус бисти база оҥдоорго албаданып, кандый да кӱч болзо, бисле кожо ӧмӧ-јӧмӧ болгонына. Болужып, јӧмӧжип тур чыкканыстаҥ улам, оноҥ до кӱч болгодый айалгалар болбогон деер керек.

Чынынча айтса, бу айалга канча јылдарга чӧйилип келген кӧп сурактарды чыгарып ийген – аҥылу ӱредӱлӱ специалисттер јок, ишчилердиҥ ишјалы јабыс. Бис јуртээлем тергее болгон адыста, јурт ээлемге аҥылу ајару болор керек.

Карын, бу кӱндерде карантин токтоды. Бу айалга бисти кӧпкӧ ӱреткен деп сананадым. Мал-ажыс эмди ойто ӧссин, тоозы кӧптӧзин, ветеринар службаныҥ ишчилериниҥ ижиниҥ тоомјызы бийиктезин».

Максим Сергеевичтиҥ башкарып турган ӧмӧлигинде 27 кижи иштейт, олордоҥ 15 ветеринар врач, сегис кижи лабораторияда, јурттар сайын јети кижи, эки тискинчи. Оныҥ айтканыла, улус јетпей де турган болзо, бу штатла олор госјакылтаны 100 процентке бӱдӱрет, ижи лапту барып јат, мониторинг шиҥжӱлер, планга тургузылган шиҥжӱлер, вакцинациялар ӧйи-ӧйинде ӧткӱрилет. Бӱгӱнги кӱнде Оҥдой аймакта соок тумчукту 38500 тын мал, 34700 кире оок мал, 20 муҥ јылкы мал, 10 муҥнаҥ ажыра аҥ.

Јӱс сӧӧктӱ М. С. Тадышевтиҥ чыккан-ӧскӧн јери – Кайырлык јурт. Ол 9-чы класстыҥ кийнинеҥ Горно-Алтайскта ЗВТ-да ветеринарга ӱренип, орто профессионал ӱредӱ алган. Оноҥ ары Омсктогы ветеринар институтты једимдӱ божодып, тӧрӧл аймагында профессионал ижин баштаган. Черӱге барып, кайра тӧрӧлине јанып, бӱгӱнги кӱнге јетире чыккан јерине тузалу болуп јӱрет. Ветстанцияда баш ветврач-санэксперттиҥ болушчызы, оноҥ баштаачы ветврач-санэксперт болуп иштеген, Себи-Бажыныҥ алдында аҥ тудар ээлемде ветврач, управляющий болуп, 2024 јылдыҥ сыгын айында Оҥдой аймактыҥ мал-аштыҥ ооруларыла тартыжар станциязыныҥ јааны болуп иштеп баштаган. Узак јылдардыҥ туркунына ижи-тожын ак-чек бӱдӱргени учун кӧп тоолу Кӱндӱлӱ грамоталарла, Быйанду самараларла кайралдаткан, ол тоодо 2020 јылда «Профессиязында эҥ артык» деп атла адаткан. Бӱгӱнги кӱнде Максим Сергеевич ӧмӧлигиле кожо аҥылу јуучыл операцияга гуманитар болушла да болужарын ундыбайт.