Алтайдын Чолмоны

Олег Хорохордин республиканыҥ башчызыныҥ јамызына кандидатка окылу кӧстӧлгӧн

11.06.2019

Кичӱ изӱ айдыҥ 7-чи кӱнинде Горно-Алтайскта «Единая Россия» партияныҥ талалык бӧлӱгиниҥ ээчий эмес конференциязыныҥ баштапкы бӧлӱги ӧткӧн лӧ ондо Алтай Республиканыҥ башчызыныҥ јамызына кандидат кӧстӧлгӧн. Партияныҥ уставы аайынча кандидат АР-дыҥ башчызыныҥ молјуларын удурумга бӱдӱреечи Олег Хорохордин, сенатор Татьяна Гигель ле Кан-Оозы аймактыҥ јааны Эжер Ялбаков ортодоҥ конкурс ажыра талдалган.

Делегаттарга куучынды элдеҥ озо Олег Хорохордин айткан. Јербойыныҥ бастыра политиктериниҥ ле башкараачыларыныҥ алдында бир амаду туруп јат – ол Алтай Республика јонјӱрӱмдик ле экономикалык ӧзӱминиҥ кеми аайынча Россияныҥ субъекттери ортодо эҥ калганчы јерлердиҥ бирӱзинде турганын кубултары деп, ол угускан.

«2018 јылдыҥ турулталары аайынча ээчий рейтинг јарлалган ла бистиҥ тергее ондо 83-чи јерде турат – деп, башкаруныҥ јааныныҥ ижин бӱдӱреечи айткан. – Мындый болорыныҥ шылтактары бары јарт: Алтай Республика ыраак, јака јерде јаткан, эл-јоны ас, иштеген тӧс ижи јурт ээлем болгон тергее. Је мыныла коштой эмдиги айалганы тӱзедер аргалар бар ла олорды эдер иштер турат».

Темдектезе, оныҥ темдектегениле, экономиканыҥ иштеер бӧлӱгине,  јербойында кичӱ аргачылыкта иштегендерге ајару ас эдилген, је шак бого тӧс ајару эдер, шак мында јаҥы иштеер јерлер тӧзӧӧр керек болгон. «Бу бӧлӱкте ууламјылу государстволык политика чек јок болгон деп айдарга јараар. Турган јаан сурактардыҥ база бирӱзи – федерал бюджеттеҥ чыгарып турган акчаны ас турулталу тузаланганы» – деп, Хорохордин темдектеген.

«Эмдиги талдаштар эл-јонныҥ башкарту ла политикалык элитаны јаҥыртары аайынча сурузы чокым айдылган айалгаларда ӧдӱп јат. Талдаштардыҥ кийнинде  башкаруны да, оныҥ аппарадын да тӧзӧгӧнинде, тергеениҥ бӱдӱреечи јаҥында иштегендер де ортодо кыйалтазы јогынаҥ кубулталар болорын быжу айдадым. Башкаруныҥ эмдиги тӧзӧлгӧзи ӧйдиҥ некелтелерине келишпей јат ла талдаштардыҥ кийнинде мыны тӱзедер керек. Элдеҥ озо јербойыныҥ кадрларына тайанарыс, мынызы јарт. Башкартуда иштеер кадрларды талдаар «Команда РАзвития» деген тургуза ӧйдӧ тергееде ӧткӧн лӧ эл-јон јилбиркеп уткыган конкурс бу иште јаан јӧмӧлтӧлӱ болор. Мынаҥ арыгы иште кемге тайанып иштеерге турганысты улус билип турзын деп, оныҥ турулталарын куран айдыҥ учында  кӧрӧрис ле јарлаарыс».

«Алтай Республикага ӧзӱмниҥ башка арга-јолына кӧчӧр керек деп, мен јаантайын айдып јадым, куучын башта сананган схемалар керегинде эмес, је эл-јонго јарт керектер керегинде ӧдӱп јат ла бис олорды кыйалтазы јогынаҥ угузарыс. Бастыра сурактарды бир уунда аайлап чыгар арга јок, је бис олордыҥ аайына, улус кубулталар болуп турганын јуук ӧйдӧ лӧ кӧрӱп-билип баштазын деп, чыгып баштаарыс. Мен республиканыҥ бастыра аймактарын эбирип келгем, кӧп тоолу јурттарда болгом, эл-јонло туштажулар ӧткӱргем ле кӧп саба улус кубулталар болорына иженип јат ла јаҥнаҥ чокым керектер сакыйт деп айдар аргам бар. Мыныла колбой јаан каруулу болгонымды оҥдойдым, слер де база деп алаҥзыбайдым. Талдаштарда бис јеҥип чыгар учурлу. Кандый ла ченелтелердиҥ коомой салтары элдеҥ озо республиканыҥ эл-јоныныҥ јӱрӱмине једер, мыны болдырпазы бистиҥ арга-кӱчибисте» – деп, кандидат темдектеген.

«Јаҥ албаты-јонныҥ јилбӱлерине иштеер аргалу деген бӱдӱмјини улуска јандырары биске сӱрекей јаан учурлу. Мен сыгын айдыҥ 8-чи кӱнинде тергеениҥ эҥ бийик јамызына – Алтай Республиканыҥ башчызына тудуларында бу учун тартыжарым. Слердиҥ болужыгарла, эл-јонныҥ јӧмӧгӧниле јеҥӱге једип, бойыма алынган ончо молјуларды бӱдӱрерге турум» – деп, ол куучыныныҥ учында айткан.

Ээчий сӧсти сенатор Татьяна  Гигель  айткан. Бойыныҥ бастыра кӱчин, билгир-лерин, аргаларын јаантайын јерлештериниҥ тузазына  бергенин ол аҥылап темдектеген. «Талдаштарда олор мени јаантайын јӧмӧп турганыла, озолодо талдаштар ӧткӧн бу да учуралда јӧмӧгӧнине оморкойдым. Алтай Республиканыҥ башчызын тудар талдаштар керегинде айдар болзо, мен ороонныҥ президентиниҥ баштап апарган јолын јӧмӧйдим ле конференцияныҥ туружаачыларына президент Владимир Путин ийген кандидатты јӧмӧп, сӧс айдар тоомјы берилгениле оморкойдым.  Эмдиги айалгаларда ишти јакшы билери, турумкайы ла јана баспазы једимге экелерин бис ончобыс оҥдоп јадыбыс.  Шак мындый кылык-јаҥын республиканыҥ башчызыныныҥ ижин удурумга бӱдӱреечи тергееде иштеер ӧйинде бистиҥ эл-јонго кӧргӱскен» – деп, Федерация Совединиҥ турчызы айткан.

Бу айтканын быжулаган бир канча темдектерди ол куучындаган. Темдектезе, Чой аймакла јол-јорык ӧйинде башчыныҥ молјуларын бӱдӱреечи агаш ээлемде турган сурактарды угуп, олорды аайлаар иштерди тургуза ла баштаган. «Таҥынаҥ бир аймактыҥ темдегиле,  јаҥыс та ээлемде турган сурактар темдектелген эмес, је экономикага јаан учурлу бу бӧлӱктиҥ ижин бастыра тергееде јеҥилтер чокым јӧптӧр белетелген. Керектӱ документтер Росагашхозко аткарылган. Бу бистиҥ кандидаттыҥ таҥынаҥ бийик каруулу болгоны керелейт» – деп, ол угускан.

Олег Хорохордин эрмек-куучынга ачык кижи болгонын Татьяна Гигель темдектеген.  «Бу ӧйгӧ јетире эҥ ыраак јаткан јурттардыҥ улузы јаҥы башкараачыла тушташканын бис билерис. Ӧскӧ улусты угуп билери – ас туштаган јайалта. Олег Хорохордин ӱнбереечилердиҥ айтканын угуп билер кижи. Артыбашта кӧлдиҥ јараттарын јазаар ӱлекерле колбой кандый блааш-тартыштар башталганын эске алалы. Бистиҥ кандидат Артыбашта болуп, Алтын-Кӧлдиҥ јарадын бойы барып кӧрӱп јӱрген. Ол јербойыныҥ улузыла куучындажып, башка-башка шӱӱлтелерди уккан ла јӱк оноҥ: «Айса болзо, эл-јонныҥ сурагыла бис ӱлекерди кубултарыс» – деп, бойыныҥ шӱӱлтезин айткан. Бу строительствоны ӧткӱрери аайынча јуун ӧткӱрер јакылта берип, ол јондыктыҥ шӱӱлтезин кыйалтазы јогынаҥ ајаруга алар јакылта берген. Башка-башка бӧлӱктерде иштегенимниҥ ченемели ас эмес ле јондыктыҥ кӱӱнине ле айткан шӱӱлтелерине мындый тоомјылу кӱӱн эмдиги ӧйдӧ ас туштаганын темдектеер кӱӱним бар. Бистиҥ республикада Ӧзӱмниҥ тӧс јерин тӧзӧӧр лӧ оныҥ ижинде туружарга эҥ артык специалисттерди, чыннаҥ профессионалдарды тартып алар Олег Хорохординниҥ баштаҥкайы ла оныҥ бастыра аймактарла јол-јорыктап иштегениниҥ турулталары – бир коолдо. Республиканыҥ аймактарыла оныҥ јол-јорыктары кабинетте иштееринеҥ чыгар ӧй келгенин керелейт».

«Јуулган улустыҥ ајарузын база бир айалгага эдер кӱӱним бар. Республиканыҥ јилбӱзине болуп, ол јаҥныҥ јаантайынгы оппоненттерин, мындый аргалу болор деп, кече ле сананар арга  јок улусты бойыныҥ јолчылары (союзниктери) эдип билер. Мындый бирлик бистиҥ партияны, јондыкты бириктирер чокым аргалар айдып болбой турган бистиҥ оппонеттерге кӧрӧ, чик јок бийик кемине кӧдӱрип турганына  мен алаҥзыбай јадым» – деп, Татьяна Гигель айткан.

Эжер Ялбаковтыҥ куучыны кыска болгон. Ол партияда иштеген нӧкӧрлӧрине бӱдӱмји учун быйанын айдып, тӧрӧл Кан-Оозы аймагында бӱдӱретен ижи кӧп болгонын јетирген ле делегаттарды Олег Хорохординди јӧмӧӧрине кычырган.

Конференцияда анайда ок кенектердиҥ текшироссиялык биригӱзиниҥ республикан бӧлӱгиниҥ башкараачызы Людмила Рыспаева куучын айткан. Республиканыҥ башчызына кандидат эдип Алтай Республиканыҥ башчызыныҥ молјуларын удурумга бӱдӱрген Олег Хорохординди кӧстӧӧрин 20 кире јондык биригӱлер јӧмӧгӧнин ол јетирип, санаа-сагышту ончо улус талдаштарда Олег Хорохординди јӧмӧӧр ижемјизин айткан.

Јажытту ӱнбериште Олег Хорохординди кандидат эдип кӧстӧӧри учун 42 делегат ӱнин берген, алты кижи Татьяна Гигельди ле ӱч кижи Эжер Ялбаковты јӧмӧгӧн. «Единая Россия» партияныҥ тергеелик бӧлӱгиниҥ башчызы  Владимир Тюлентин ӱнбериштиҥ турулталарын угузып, Алтай Республиканыҥ башчызыныҥ јамызына кандидат эдип Олег Хорохордин кӧстӧлгӧнин јарлаган.

Алтай Республиканыҥ башчызын, башкарузыныҥ председателин тудар талдаштар быјыл сыгын айдыҥ 8-чи кӱнинде Эл Курултайдыҥ депутаттарын тудар талдаштарла бир ӧйдӧ ӧдӧр.

С. Кыдыева