Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

Статьи

Тайга-таштыҥ Ээзине быйан!

(Кожо иштеген улузыма учурлалат) Тышкары кӱчӱрген айдыҥ бажы да болзо, байа ӱлӱрген айдый јылу. Керек дезе, тӱнде де јаан соок јок. Ондый да болзо, бистиҥ Топтыгиндерис ле Потапычтарыс Јайлуны таштап, бийиктей тайга-таш, Торот јаар јӱре бердилер. Бийикте соок, тӱндӱктей кар. Олор бойлорыныҥ ичегендериниҥ јанында ла айланыжат, кыштай уйуктаарга белетенгилейт. Бойыныҥ молјузына каруулу энелер айучактарыла кожо

29 декабря 2025

«Гуль жияр» — «чечектер јуур» дегени…

Бистиҥ тергееде башкараачы иште јаан једимдерге јеткен эпшилер кӧп, олордыҥ тоозында јонјӱрӱмдик ишчи Кульдияр Даутаевна САКИТОВА. Оныҥ јӱрӱмдеги јолы эмдиги јиит ӱйеге тем болгодый. Айдарда, бӱгӱнги бичимелис ачык-јарык, тӧп куучынду, башкараачы иштерде јаан ченемелдӱ бу эпши керегинде. Совет албаты калју фашистле ӧткӧн јуу-согушта Улу Јеҥӱни алган јыл. Бу јылдыҥ кӱчӱрген айыныҥ 29-чы кӱнинде Кош-Агаш јуртта Даутай

29 декабря 2025

Алтайдыҥ ээзи тыҥыза, албатызы база тыҥыыр…

Алтайыстыҥ ар-бӱткенин, байлыктарын корыыры јербойыныҥ улузынаҥ јаан камаанду. Кӱс келзе, ай јаҥырза, кӧп улус су-кадыгын орныктырарга, аржан-кутук суулар болужын јетирер деп јаан ижемјилӱ, олорго једип баргылайт. Ондый аржандар Алтайыста кӧп, олордыҥ бирӱзи – ӱч ороонныҥ гран-кыйузында турган Јуҥмалуныҥ аржаны болор. Мында Оҥдой аймактыҥ Јодро јуртында чыккан-ӧскӧн кергил сӧӧктӱ Амыр ТАКИН экинчи јыл иштейт. Ырыс келижип,

8 декабря 2025

Јабаган совхозтыҥ ӧзӱми

Јабаганныҥ совхозы 1931-1932 јылдарда тӧзӧлип баштаган. Ол тушта сӱрекей кӱч болгон. Совхозты башкарып турган кадрлар јаан јуртээлемдик ишти башкарарга таскагалак. Мында керек коомой болуп турганы керегинде јетирӱ болгонынаҥ улам, обкомныҥ аппарадынаҥ барган ишчилер айалганы лаптап шиҥдеп кӧрӧлӧ, ондо керектиҥ аайы сӱрекей коомой деп темдектегендер. 1933 јылдыҥ јас ӧйинде совхозтыҥ политбӧлӱги тӧзӧлгӧнинеҥ ала иштиҥ оҥдолгоны кӧрӱне

2 декабря 2025

«Салымныҥ салган кечӱзин кечкилеп…»

Элдеҥ озо, «Алтайдыҥ Чолмоны» газедисти ајарулу кычырган, солун бичимелдерин бичиген, јетире айдылбаганын толтырып, јастыра чыкканын тӱзеткен кычыраачыларыска – газедистиҥ кӧп јылдарга чындык најыларына алкыш-быйанысты айдадым. Ондый улустыҥ бирӱзи Оҥдой аймактыҥ Кулады јуртында чыккан-ӧскӧн, эмди Горно-Алтайскта јуртаган тодош сӧӧктӱ Григорий Барзынович ЧЕКУРАШЕВ. Бу јарлалып јаткан фотојурук «Алтайдыҥ Чолмонында» быјыл куран айдыҥ 21-чи кӱнинде (№33) чыккан. Оны

21 ноября 2025

СССР-да эҥ јаан база

Э. Ф. Горштыҥ фотојуругынаҥ (1955 јылдыҥ јаан изӱ айы) Артыбаш јурттагы «Алтын-Кӧл» деп туристический базаны кӧрӧдигер. Базаныҥ тӱӱкизи 1927 јылдаҥ ала башталат. Туулу Алтайга Москванаҥ «плановый туристический маршрут» тургузар бир канча кижи келген. Олор палаткаларын тургузар эптӱ јерди, ондо иштеер јербойыныҥ улузын табып, ижин кӧндӱктирген. Је базаныҥ тӱӱкизи аайынча база ӧскӧ јетирӱлер туштайт. 1926 јылда

21 ноября 2025

«Бу турада Ченцовтор јаткан…»

Учурал келижип, Томскто калганчы эки јылдыҥ туркунына ӱч-тӧрт катап болдым. Меге тӱӱкизи байлык бу кала сӱрекей јарап јат. Оны Сибирьдиҥ эҥ артык калаларыныҥ бирӱзи деп айдарга јараар. Бир катап Гагаринниҥ ле Плехановтыҥ адыла адалган оромдордыҥ белтиринде турган тӧрт кат тураныҥ јаныла ӧдӱп јадала, оныҥ толугындагы мемориал-досконы ајардым. Анда «Бу турада 1958-2009 јылдарда јарлу совет футболисттер

7 ноября 2025

Jажына jай алтайда

Бис оогош тушта магазинге jымыртка табыштырып, Вьетнамныҥ балдарына ÿредÿге керектÿ ручка-карандаш аларга акча jууп туратаныс. Американ самолеттор jайымы учун тартышкан ыраак бу ороонныҥ jокту-jойу албатызын jуулап аларга ченежип, jажынган джунгли аба-jыжын чейилген коронло öртöгöн куучындар санаада арткан. Оноҥ бери jарым чактаҥ ажыра öй öткöн. Вьетнамды, оныҥ улузын качан бирде кöрöр санаа ÿч тÿжимде jок болгон.

7 ноября 2025

«Чын камдарды кӧрӱп јӱргем…»

Владимир Николаевич Федоров 1951 јылда Якутский АССР-дыҥ Кобяйский районыныҥ Тас-Тумус јуртында чыккан. Саха (Якутия) Республиканыҥ албаты бичиичизи, СССР-дыҥ ла Россияныҥ Бичиичилер биригӱзиниҥ, РФ-тыҥ Журналисттер биригӱзиниҥ турчызы. РФ-тыҥ ла Якутияныҥ культуразыныҥ нерелӱ ишчизи. Россияныҥ Јаан литературалык сыйыныҥ, ороондор ортодогы «Триумф» сыйдыҥ, Николай Гумилевтыҥ ла Николай Лесковтыҥ адыла адалган текшироссиялык сыйдыҥ, Якутияныҥ Государстволык сыйыныҥ лауреады. Орус Географиялык

7 октября 2025

Бир катап ӧлӧҥ ижинде…

(Очерк) 1978 јыл. Сыгын айдыҥ тал-ортозы. Кӱс јаҥы ла башталган ӧй. Кааҥ айас кӱндер турган. Ӱредӱчилердиҥ куран айдагы јуундары тӱгенген, балдардыҥ школго барары кӧндӱге берген. Мен јуртээлем институттыҥ 3-чи курсыныҥ студенти. Сыгын айда бир ай каникулдарда кижи. Чек барар-бадар јерим табылбай турган. Јабаганда бастыра иштер бӱткен: ӧлӧҥ эдилген, картошко казылган… Бир кӱн адам: «Экинурда јестеҥдерге

12 сентября 2025

1 2 3 4 5 6 7 8