Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

Бичиктер толкузына јорыктап

24.04.2018

Балдардыҥ республикан библиотеказында «Библиотекада бозом эҥирде» деген байрам тӧртинчи катап кандык айдыҥ 20-чи кӱнинде ӧтти.

Бичикке учурлалган јакшынак байрамда библиотеканыҥ чындык најылары, олордыҥ ада-энелери, јааналары, таадалары, айылчылар эрчимдӱ туруштылар.
Быјыл ороондо ӧдӱп јаткан јыл Болушты бойыныҥ кӱӱниле эткен улустыҥ ла волонтерлордыҥ јылы деп кычырула ӧдӱп јатканын кычыраачылар јакшы билер. Айдарда, бу байрамды белетеп ӧткӱреринде библиотекага јаан болужын волонтерлор јетиргенин темдектеер керек. Олор — тургун калыктардыҥ кӧдӱриҥилерин белетеп ӧткӱреечи Алла Набутова, балдардыҥ бичиктерин кееркедеечи-јурукчы, балдардыҥ библиотеказыныҥ чындык ла јаантайынгы кычыраачызы Владимир Попов, онойдо ок ГАГУ-ныҥ аграрный колледжиниҥ акту кӱӱндеринеҥ болужарга кӱӱнзеген ӱренеечилери Мария Валова, Елизавета Растимешина, 8-чи школдыҥ 10-чы клазыныҥ ӱренчиги Елена Тастаева, Кристина Должанских. Олор Киске, Чычкан, Баба-Яга болуп кийинип, балдарла байрамныҥ бажынаҥ ала учына јетире ойын-биједе болдылар.

Балдар бичиктерле јаҥыс та ӧйлӧ, телекейле, јер-јыҥысла јорыктаар јорыкчылар, шиҥжӱчилер эмес. Jе онойдо ок бичиктер пираттардыҥ керептеринде эмезе јыш, куулгазын агаш аразында јалтанбай тартыжар, маргыжар арга-чак, ийде-кӱч берет. Бичик бойыныҥ куулгазын телекейине эжигин јилбиркек кычыраачыларга ачат деп, кӧдӱриҥиниҥ ачылтазында сӧс айткан улус аҥылап темдектеди.

Бозом эҥирде библиотекада балдар чур-чуманак, сыр ойында. Олор бу байрамды, байла, бачым ундыбас. Олор мында бичиктердиҥ јол-јорыгында учураган кайкамчылу учуралдарда туруштылар. «Сӱӱнчилӱ ноталар» деген станцияда бойлорыныҥ кӱӱлик аргаларын, билгирлерин ченедилер. «Устардыҥ калазында» ӧткӧн мастер-класстарда база јакшы туруштылар. Эмезе «Ончозын билер» деген станцияда билериле, билгирлериле уулчактар ла кызычактар маргыштылар. Бӱткӱл эҥир фотостанция иштеди. Мында кӱӱнзеген балдар бойлорыныҥ сӱӱген чӧрчӧктӧриниҥ јалтанбас бӧкӧлӧриле јурукка тӱштилер.

Алла Набутова кӱӱнзеген балдарга агаш наадайларды ӧҥдӱ будуктарла будыыры аайынча мастер-класс ӧткӱрди. Ол алтай, куманды, туба калыктардыҥ культуразы, јаҥжыгулары, кеп-кийимдери јанынаҥ куучындады. Агаштаҥ кееркедип кескен наадайлар јарлу ус Михаил Наурчаковтыҥ болуптыр. Балдарды болушту бичикле таныштырды. Ондо јарлалган тургун калыктардыҥ кеп-кийимиле балдар јууктада таныжып, наадайларын будып кееркетти. Сӱреен солун иш болды.

Самынды белетеери аайынча мастер-классты Ольга Бревнова ӧткӱрди. Ол бойыныҥ јараш јытту белен самындарыла таныштырды. Оноҥ кызычактар јергелей отурып, ӱредӱчиниҥ айтканы аайынча самынды белетеп баштадылар. Учына јетире ајарулу иштеп, белен самындарыла оноҥ јуулган улусты, балдарды таныштырган.
Владимир Попов балдарга јурукты јураарыныҥ аайын, марын, эп-сӱмезин јартап, јураарыныҥ тӧс јажыттарын јартады.

Байрамды ӧткӱреечилер балдарга башка-башка ӧҥдӱ билеттер ӱледи. Олор аайынча бӧлӱнип, јол баштаачыга баштадып, балдар бичиктиҥ јилбилӱ јорыгына чыктылар. Байрамныҥ учкары билеттерин тудунганча, сакылталу залга јуула тӱшти. Станцияларла ӧткӧн јол-јорыктыҥ турулталары аайынча јеҥӱчилдер кайралдатты.

Библиотекада балдарга јарамыкту айалга болды, буфет те иштеди.
Мында Москвадаҥ «Культура» телеканалдыҥ улузы туружып, байрамды бажынаҥ ала соктылар.
Келер мындый тузалу, јакшынак байрамга јетире балдарда сӱӱген бичиктерин кычырар ӧй бар. Кӱӱлик ойноткыларла ойноп, билерин-билгирлерин, ич-телекейиниҥ байлыгын чыгара айдарга, кӧргӱзерге ӱренип јаткан балдарга сӱреен керектӱ байрам. Jанында ада-эне, ӱредӱчи, библиотекарь балага јилбӱзин ачарында јӧмӧжип јатканы јаан керек.

К. ПИЯНТИНОВА

ТОП

Конституция Российской Федерации

Принята всенародным голосованием 12 декабря 1993 года Конституция Российской Федерации с изменениями, одобренными в ходе общероссийского голосования 1 июля 2020 года

Олег Хорохордин. Алтай Республиканыҥ бажында — бир јыл

       Олег Хорохордин Алтай Республиканы туй ла бир јылдыҥ туркунына башкарып јат. Бу кыска ӧйгӧ тергееде ондор тоолу школдор, балдардыҥ садиктери, фельдшерско-акушерский пункттар, јолдор ло кӱрлер чыныкталып тудулган. Башчы келер ӧйгӧ оноҥ до кӧп иштер темдектеп алган.

«Эҥ баштапкы болуп Гуркин артар…»

«Jаҥы jурукчылар чыгар, оны (кеендик-санатты) европей кемине кӧдӱрер, jе бу jолдо эҥ баштапкы болуп Г. И. Гуркин артар…»—деп, 1907 jылда Григорий Ивановичтиҥ Томск калада ӧткӧн таҥынаҥ баштапкы кӧрӱзи керегинде  Петербургтыҥ критиги М. Далькевич бичиген. Оноҥ бери  чактаҥ ажыра ӧй ӧтти.