Настройки отображения

Размер шрифта:
Цвета сайта:
Ностройка изображения
Ностройка изображения

Настройки

Алтайдын Чолмоны

Мал кыштадары тӧс ајаруда

11.01.2019

Кош-Агаш аймактыҥ администрациязыныҥ јурт ээлем аайынча бӧлӱгиниҥ јетиргениле, быјыл јербойында 74501 тын мал кыштадылат.

Чуйдыҥ телкем јалаҥдарында јабак сӧӧктӱ Василий Казетович Яданов бир ӱӱр кой кабырат. Ол јербойыныҥ ла кижизи, бастыра јӱрӱмине тӧрӧл Ортолык јуртында јаткан. Колхоз тужында сарлыктар кабырган, эмди дезе койлор кабырат. Койлоп јӱргени туй ла 25 јыл боло берди. Ченемели јаан малчы тургуза ӧйдӧ јербойындагы улустыҥ койлорын јууп кабырат. Василий Казетовичтиҥ уулдары, адазы ла чылап, база мал-ашта иштеп тургандар. Јааны — Ортолыктыҥ ары јанында тайгада, оогожы — Улаган аймакта. В. Яданов койды јойу кабырып, Алтайыныҥ ару кейиле тынып јӱрерге јакшызынат. Быјылгы кыш јымжак башталган, малдыҥ одорлоры мынаҥ да ары туй кӱрттелбес деп, ол иженет.

2018 јылда Кош-Агаш аймакта мал-аштыҥ азыралын белетеери јанынаҥ кыра ижинде јурт ээлемниҥ 16 тӧзӧлмӧзи турушкан болгон. 2017 јылда 1500 гектар јерлерде кыра ижи ӧткӧн болзо, 2018 јылда 541,2 гектар кыралар ӱренделген. Тоо-кӧргӱзӱлердиҥ кеми астаганы ай-кӱнниҥ айалгаларыла колбулу болгон. Јай изӱ ле кыраларды сугарары јанынаҥ айалга кӱч болгонынаҥ улам, јер кадып, ӧлӧҥ кӱйӱп, калас иш болор деп, јурт ээлемниҥ тӧзӧлмӧлӧри кыра саларын киреледип ийген.

Аймакта мал-ашка белетелген азыралдыҥ кемин арбындадарга болуп, башка аймактардаҥ ла айылдаш Алтай крайдаҥ кату ла концентрированный азырал экелери јанынаҥ иш тӧзӧлгӧн.

Јербойында кату азыралдыҥ керектӱ ӧйдӧ тузаланатан артыкташ 670 тонназы белетелген. Мал-ашты кыштаҥ кеминде чыгарарына азырал једер деп айдарга јараар. Ӱзеери кыштыҥ бажы јымжак, кар ас, одорлор ачык болгоны база јарамыкту.

Јаан кар тӱжерине аймактыҥ ээлемдери база белен. Ондо мындый учуралдарга керектӱ техника ла одыру-сӱркӱштер јеткилинче.

«Кош-Агаш аймак» муниципал тӧзӧлмӧниҥ администрациязыныҥ јурт ээлем јанынаҥ специализи Мӧрлӱ Суразовтыҥ јетиргениле, калганчы ӧйлӧрдӧ  ээлемдердиҥ мал-ажына бӧрӱлер табарып, каршузын јетирери кӧптӧйт. Бу сурак јаантайын аҥылу ајаруда тудулат. Онойып, эмди аймактыҥ администрациязыныҥ ишчилериниҥ тоозында бӧрӱге аҥдаар ишчиниҥ ставказы бар (2018 јылдыҥ чаган айыныҥ 1-кы кӱнинеҥ ала). Сергей Бойдоев јараду бичиктӱ аҥчыларла кожо бӧрӱлерге аҥдаарын башкарат. Ӧлтӱрген кажы ла бир бӧрӱ учун аймактыҥ администрациязы 2500 салковой сый-акча тӧлӧйт. Онойдо ок Алтай Республиканыҥ јерлик аҥ-кушты корыыры, тузаланары ла орныктырары аайынча комитеди аҥчыларга ол ло ӧлтӱрген бир бӧрӱ учун (келиштире документтер аайынча) база 3000 салковойдоҥ сый-акча берет.

2017 јылда јербойында ӧлтӱрген 77 бӧрӱ учун Кош-Агаш аймактыҥ бюджединеҥ аҥчыларга 192000 салковой акча тӧлӧлгӧн болгон. 2018 јылда чаган айдаҥ ала кӱчӱрген айга јетире ӧйдиҥ туркунына казыр 108 тынду јоголтылган,  мындый иш бӱдӱрген аҥчыларга 270 муҥ салковой акча тӧлӧлгӧн.

Тургуза ӧйдӧ мал-ашты кыштадарыла колбулу бастыра сурактарды аймактыҥ башкартузы кату шиҥжӱде тудат.

Э. КУДАЧИНА

ТОП

Конституция Российской Федерации

Принята всенародным голосованием 12 декабря 1993 года Конституция Российской Федерации с изменениями, одобренными в ходе общероссийского голосования 1 июля 2020 года

Олег Хорохордин. Алтай Республиканыҥ бажында — бир јыл

       Олег Хорохордин Алтай Республиканы туй ла бир јылдыҥ туркунына башкарып јат. Бу кыска ӧйгӧ тергееде ондор тоолу школдор, балдардыҥ садиктери, фельдшерско-акушерский пункттар, јолдор ло кӱрлер чыныкталып тудулган. Башчы келер ӧйгӧ оноҥ до кӧп иштер темдектеп алган.

«Эҥ баштапкы болуп Гуркин артар…»

«Jаҥы jурукчылар чыгар, оны (кеендик-санатты) европей кемине кӧдӱрер, jе бу jолдо эҥ баштапкы болуп Г. И. Гуркин артар…»—деп, 1907 jылда Григорий Ивановичтиҥ Томск калада ӧткӧн таҥынаҥ баштапкы кӧрӱзи керегинде  Петербургтыҥ критиги М. Далькевич бичиген. Оноҥ бери  чактаҥ ажыра ӧй ӧтти.